Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 1(49)/2017
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 1(49)/2017
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Blog Kangur – sześć lat doświadczeń

Blog Kangur umieszczony na stronie internetowej Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie nie jest typowym blogiem bibliotecznym – nie zawiera informacji z życia biblioteki ani nie anonsuje wydarzeń z nią związanych. Tematem są wyłącznie bazy danych dostępne w Bibliotece. Jego idea jest taka, aby pokazać czytelnikowi, że najczęściej istnieje więcej niż jeden sposób podejścia do tematu i więcej niż jedno źródło, w którym może znaleźć dane pozwalające (w całości lub chociaż częściowo) zaspokoić jego potrzebę informacyjną.

Po sześciu latach można stwierdzić, że blog nadal działa w duchu tych założeń. Oczywiście życie wymusiło pewne modyfikacje, ale cel pozostał ten sam: pomoc czytelnikom w odnalezieniu interesujących ich treści w bazach danych dostępnych w Bibliotece. Co nie zawsze jest łatwym zadaniem, chociażby ze względu na ilość i obszerność dostępnych źródeł, a także skłonność wydawców baz do ich ciągłej modyfikacji.

Skąd pomysł na bloga?

Do Oddziału Informacji Naukowej, gdzie zrodził się pomysł na bloga, przychodzi często specyficzny typ czytelnika. Przeważnie wie już jakiego rodzaju informacje będą mu potrzebne, ale nie do końca wie gdzie ich szukać i w jaki sposób to zrobić. Najczęściej są to studenci piszący prace licencjackie lub magisterskie, czasem przygotowujący referaty albo prezentacje na zajęcia. Przychodzą także pracownicy naukowi przygotowujący swoje publikacje. Niektóre potrzeby informacyjne można zaspokoić szybko i w miarę bezproblemowo, czasami jest to zdecydowanie bardziej czasochłonne zadanie.

Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie kształci dużą liczbę studentów, wiele osób studiuje ten sam kierunek, więc siłą rzeczy niektóre pytania czytelników muszą się powtarzać. Z drugiej strony, wśród tak licznego grona zawsze znajdzie się ktoś, kto podejmie się opracowania niestandardowego tematu. I w jednym i w drugim przypadku potrzebne są materiały znajdujące się w bazach danych dostępnych w Bibliotece. Blog Kangur powstał, aby ułatwić wszystkim ich skuteczne poszukiwanie.

Założenia a rzeczywistość

Podstawowe założenie bloga było takie, że skoncentruje się on tylko i wyłącznie na bazach danych, wpisy będą dotyczyć konkretnego problemu wyszukiwawczego, a wykorzystane źródła będą prezentowane tylko w takim zakresie, w jakim pozwalają ów problem rozwiązać.

Chodziło o to, aby uniknąć opisywania kolejnych baz, tłumaczenia każdej funkcji i każdej możliwości, jakie ona daje. Celem było stworzenie pewnego algorytmu postępowania, który miałby zastosowanie nie tylko w jednym opisywanym przypadku, ale również przy podobnych potrzebach czytelników. Nie miała być to dosłowna instrukcja obsługi, a raczej poradnik wskazujący kierunek działań. Trzeba pamiętać, że każdy wpis pokazuje bazy danych w określonym momencie, mogą się one potem zmieniać, dlatego przydatność dla czytelników jest zdecydowanie większa przy zastosowaniu wspomnianej „metody algorytmicznej”.

W większości wpisów tak właśnie było, w kilku przypadkach jednak większą korzyść dla czytelnika przynosiła niekonsekwencja. Na szczęście w samą koncepcję blogów jest wpisana pewna elastyczność. A dlaczego w ogóle dochodziło do niekonsekwencji i jak one wyglądały? Otóż zdarzały się zmiany w bazach tak daleko idące, że cała wcześniejsza wiedza na ich temat stawała się bezużyteczna i potrzebny był opis nowych funkcjonalności. Albo też użytkownicy Biblioteki otrzymywali dostęp do zupełnie nowej bazy, którą trzeba było przedstawić, tym bardziej że sposób nawigacji był w niej mocno nieoczywisty.

Wpisy

Większość baz danych dostępnych w Bibliotece to zasoby anglojęzyczne, nie sposób oddzielić ich od tych dostępnych w języku polskim (nie miałoby to większego sensu najczęściej bowiem wystarczy pobieżna znajomość języka angielskiego). Dlatego przy opisie poszukiwań kwestia językowa jest ignorowana, liczy się wyłącznie meritum. Na każdy wpis składają się tekst i zrzuty ekranowe pokazujące niektóre z opisywanych działań. Nie każde wymaga graficznej prezentacji, w wielu przypadkach wystarczy sam opis. Grafika pojawia się, kiedy trzeba pokazać coś ważnego, czyli np. jak wygląda ten element bazy danych, który będzie omawiany, jak wygląda wyszukiwanie czy prezentacja wyników itp.

Dzięki założeniu, że wpisy traktują o konkretnych problemach wyszukiwawczych, lista tematów jest praktycznie nieograniczona. Do każdej z baz danych można sięgać wiele razy. Czasem można pokazać jej zupełnie inny fragment niż we wcześniejszych wpisach, a czasem, ze względu na temat, konieczne jest niewielkie powtórzenie. Niewielkie, czyli takie, w którym ponownie omówiony zostanie jeden z elementów bazy, w zakresie potrzebnym do zaspokojenia potrzeby informacyjnej zasygnalizowanej we wpisie. Czytelnik nie ma obowiązku czytać wszystkich wpisów i wiedzieć, że wcześniej dany fragment określonej bazy danych był już omawiany. Każdy wpis musi stanowić osobną całość. Ale żeby nie popaść w skrajność z drugiej strony i nie zasypywać czytelnika zbyt szczegółowymi opisami, zdarzają się odsyłacze do innego wpisu. Za każdym razem jest to poszukiwanie rozsądnego kompromisu.

Inspiracją najczęściej jest „samo życie” czyli problemy z jakimi przychodzą do OIN studenci i pracownicy uczelni. Temat powinien zostać zaprezentowany przekrojowo, ale może się zdarzyć, że dane są dostępne tylko w jednym źródle. Wtedy nie ma wyboru – trzeba opisać tylko tę jedną bazę danych, oczywiście tylko w takim zakresie, w jakim jest to potrzebne.

Korzyści dla czytelników

Idealnie dla czytelnika byłoby po prostu znaleźć na blogu wpis omawiający dokładnie jego potrzebę informacyjną. Wtedy wystarczyłoby przeczytać i postępować jak opisano, a potrzebę można by uznać za zaspokojoną. W większości przypadków tak się oczywiście nie stanie, ze względu na zróżnicowane potrzeby użytkowników. Dlatego warto podkreślić, że zadaniem wpisów jest inspirowanie czytelnika do samodzielnego działania i pokazanie mu, w jaki sposób może poszukać potrzebnych sobie informacji. Czytelnik otrzymuje pomysł, jak zacząć poszukiwania i z jakich baz danych skorzystać, a to oznacza dużą oszczędność czasu.

Użytkownik regularnie korzystający z zasobów biblioteki i baz danych naturalnie będzie w nich już zorientowany, praktyka pokazuje jednak, że po pomoc zgłaszają się najczęściej studenci, którzy do tej pory korzystali z usług biblioteki incydentalnie, w bardzo ograniczonym zakresie, bądź wcale.

Ważnym aspektem jest dostępność bloga. Można go czytać z dowolnego komputera posiadającego podłączenie do Internetu, dwadzieścia cztery godziny na dobę. Studenci często pracują (nie tylko studenci studiów zaocznych), mają sporo zajęć na uczelni i zwyczajnie mogą mieć problem z wygospodarowaniem czasu na wizytę w OIN i spokojną pracę z bazami danych. Żeby znaleźć potrzebne materiały np. do pracy magisterskiej, trzeba poświęcić znacznie więcej niż pół godziny między zajęciami. Biblioteka umożliwia posiadaczom aktywnego konta bibliotecznego zdalny dostęp do większości z oferowanych baz danych. Dzięki temu nic nie stoi na przeszkodzie, aby korzystać z nich także wieczorem lub w nocy.

Grzegorz Budny

© 2009 Biblioteka Główna UEK