Otwarta nauka

Programy publikowania otwartego w których uczestniczy UEK w roku 2022

Informacje na temat programów otwartego publikowania przygotowane na podstawie informacji zgromadzonych w Wirtualnej Bibliotece Nauki.

Elsevier

W ramach otwartego publikowania Elsevier możliwy jest udział w dwóch programach:

Program A - nieaktywny

Umożliwia publikowanie ograniczonej liczby artykułów zwolnionych z opłaty za publikację otwartą w czasopismach hybrydowych i gold open access wydawnictwa Elsevier.

Pula przeznaczona na rok 2022 została wyczerpana. Nowa pula jest obecnie negocjowana.

Program B - aktywny

Pozwala na publikowanie nieograniczonej ilości artykułów ze zniżką dla autora afiliowanego w Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.

W 2022 roku dotyczy to wyłącznie publikacji wysłanych do czasopism w latach 2019, 2020 i 2021. Wysokość zniżki zależy od roku, w którym artykuł został wysłany do czasopisma: 2019 - 30%, 2020 - 20%, 2021 - 10%.

Opłaty:

Zniżka obejmuje opłatę za publikację otwartą Article Processing Charge (APC). Wiążące informacje o cenie APC dla danego artykułu przed i po zniżce z tytułu programu B są widoczne dla autora w formularzu Rights and Access opisanym poniżej w sekcji “Kiedy i jak można zgłosić artykuł do programu?”
Ceny bez zniżki APC są dostępne na  stronie wydawcy, która zawiera informacje dla podstawowego typu artykułu Full Length Article.

Kiedy i jak można zgłosić artykuł do programu?

Po zrecenzowaniu i zaakceptowaniu artykułu, autor otrzymuje link do formularza Rights and Access, w którym w kolejnych krokach wypełnia:

  1. autora korespondencyjnego wraz z afiliacją
  2. współautorów wraz z afiliacją
  3. organizację finansującą badania (jeśli występuje)
  4. opcje publikowania - w przypadku czasopism hybrydowych można wybierać model subskrypcyjny lub otwarty (gold open access) – w przypadku czasopism OA nie można wybrać innej opcji niż model otwarty, co pociąga za sobą konieczność uregulowania płatności APC przez autora w przypadku wyczerpania puli artykułów w programie A
    1. jeśli czasopismo i typ artykułu są objęte programem B to automatycznie zostanie wyświetlona opcja publikacji otwartej oraz opłata APC ze zniżką – prezentacja program B
    2. jeśli artykuł kwalifikuje się do programu A (aktualnie nieaktywny) to zostanie wyświetlona opcja zwolnienia z opłaty APC – prezentacja program A
  5. wybór licencji CC BY lub CC BY-NC-ND, część czasopism daje również wybór licencji CC BY-NC. Wybór licencji jest bardzo ważny w przypadku artykułów, które mają stanowić podstawę rozliczenia grantów np. NCN, który rekomenduje licencję CC BY.
  6. zgody autora/ów
  7. zgodę na warunki licencyjne
Po wypełnieniu formularza artykuł zostanie przesłany do weryfikacji, po której autor dostanie kolejnego emaila z informacją o wyniku weryfikacji.

Uwaga: autor według własnego uznania może wybrać tradycyjną bezpłatną publikację artykułu (opcja „subskrypcja”) i nie będzie to skutkować żadnym ograniczeniem dostępu do programu w przyszłości.

Jak przebiega weryfikacja artykułów zgłoszonych do programu A lub B?

Informacja o artykule zgłoszonym do programu A lub B jest przesyłana przez Elsevier do lokalnego administratora w instytucji, który weryfikuje, czy autor jest afiliowany w instytucji oraz czy wskazał tę afiliację na stronie tytułowej artykułu. Lokalny administrator może odrzucić artykuł z programu B, jeśli instytucja nie zapewnia opłacenia APC.

Jak przebiega fakturowanie w programie B?

  1. Gdy lokalny administrator w instytucji zaakceptuje artykuł w programie B, Elsevier wystawi fakturę na APC ze zniżką. Faktura będzie zawierała w opisie usługi nazwę czasopisma i nazwisko autora korespondencyjnego oraz będzie wystawiona w walucie EUR na kwotę netto z terminem płatności 30 dni od daty wystawienia. Adres i email do fakturowania są wprowadzane każdorazowo przez autora w formularzu Rights and Access, który odpowiada za to, że faktura za jego artykuł zostanie zapłacona. W przypadku problemów z fakturą wystawianą na dane wprowadzone przez autora, autor może to zgłosić do Elsevier na adres support@elsevier.com
  2. W przypadku odrzucenia finansowania artykułu przez lokalnego administratora, autor zostanie o tym powiadomiony. Artykuł zostanie opublikowany w modelu otwartym i Elsevier wystawi fakturę na APC bez zniżki bezpośrednio autorowi. W przypadku, gdy artykuł ma być opublikowany w czasopiśmie hybrydowym, autor będzie miał możliwość zmiany publikacji na model subskrypcyjny bez opłaty. W tym celu autor powinien bezzwłocznie po otrzymaniu informacji o odrzuceniu z programu skontaktować się z Elsevier na adres support@elsevier.com i zgłosić zamiar zmiany modelu publikacji. W każdym takim przypadku (o ile sprawa dotyczy czasopisma hybrydowego i nawet jeśli artykuł otwarty zdążył już się ukazać on-line) Elsevier udostępni autorowi ponownie formularz, w którym będzie można wybrać model subskrypcyjny. W przypadku publikacji w czasopiśmie gold open access nie ma możliwości zmiany opcji i Elsevier nie przewiduje także możliwości wycofania publikacji.

Gdzie można uzyskać pomoc w sprawie programu?

Wszelkie pytania dotyczące programu można kierować do wydawnictwa Elsevier na adres support@elsevier.com  oraz do WBN na adres wbn@icm.edu.pl. W przypadku problemów z publikacją konkretnego artykułu wskazane jest podanie w korespondencji identyfikatora DOI, o ile jest on już przypisany do artykułu.

Informacja o polskim programie jest także dostępna na stronie Elsevier. Dodatkowo można obejrzeć nagrania webinariów dotyczących zasad publikowania w modelu Open Access Elsevier w ramach licencji krajowej: Elsevier library journey, Elsevier author journey.

Springer

Opłaty:

Koszty publikacji artykułów w ramach programu są pokrywane z opłaty za licencję krajową Springer ze środków MEiN.
Program w 2022 r. obejmuje pulę 1311 artykułów typu OriginalPaper, ReviewPaper, BriefCommunication oraz ContinuingEducation.

Które czasopisma i jakie artykuły są objęte programem?

W 2022 r. program obejmuje 1937 czasopism hybrydowych, w tym 1917 czasopism z podstawowej kolekcji Springer oraz 20 czasopism ADIS. Program nie obejmuje czasopism otwartych BioMed Central oraz SpringerOpen.

Jak korzystać z programu?

Po zrecenzowaniu i zaakceptowaniu artykułu, autor otrzymuje link na stronę, na której należy kliknąć ‘Request login email’, po czym autor otrzyma drugi email z linkiem do formularza Open Access Systems Solution, w którym w kolejnych krokach wypełnia:

  1. autora korespondencyjnego/współautorów wraz z afiliacją - afiliacja autora korespondencyjnego powinna być podana w nagłówku artykułu z dokładnością wystarczającą do jednoznacznej identyfikacji. Autor korespondencyjny może podać w artykule więcej niż jedną afiliację i wystarczy, aby przynajmniej jedna z nich była zgodna z listą. Afiliacja ewentualnych współautorów artykułu nie ma znaczenia dla programu
  2. jeśli w momencie wypełniania formularza pula artykułów w programie na dany rok nie jest jeszcze wyczerpana to formularz wyświetli informację “Open access at no cost to you”. W czasopismach hybrydowych artykuły otwarte publikowane są na licencji CC BY
  3. po kliknięciu w ‘Yes, submit for approval’ informacja o artykule zostanie wysłana do lokalnego administratora w instytucji w celu weryfikacji afiliacji
  4. email z wynikiem weryfikacji zostanie wysłany do autora
  5. akceptacja publikacji w programie OA oznacza, że koszt publikacji zostanie pokryty z opłaty za licencję krajową
Opisana powyżej procedura jest wykorzystywana do obsługi większości czasopism hybrydowych, z wyjątkiem niektórych czasopism, które na liście czasopism w kolumnie J oznaczono jako niestandardowe. W przypadku tych czasopism autor korespondencyjny otrzyma specjalne instrukcje postępowania od redakcji. Także w takim przypadku informacja o artykule zostanie wysłana do lokalnego administratora w instytucji w celu weryfikacji afiliacji.

Gdzie można uzyskać pomoc w sprawie programu?

Wszelkie pytania dotyczące publikowania otwartego w czasopismach hybrydowych można kierować bezpośrednio do wydawnictwa Springer Nature pod adres oa.verification@springernature.com. W razie dalszych problemów prosimy kontaktować się z obsługą WBN pod adresem wbn@icm.edu.pl. Informacje o programie są także dostępne na stronie wydawcy Poland Read and Publish agreement.

Cambridge University Press

Opłaty i czasopisma objęte programem?

Czasopisma które objęte są programem znajdują się na dedykowanej stronie na serwerze wydawcy. Dla pracowników afiliowanych w UEK możliwość bezpłatnego publikowania artykułów jest nieograniczona.

Jak korzystać z programu?

W momencie akceptacji artykułu do druku autor otrzymuje email z wiadomością, że instytucja potencjalnie może pokryć APC, ale autor sam musi sprawdzić na stronie wydawcy Read and publish agreements, czy tak jest w jego przypadku. W momencie przesłania artykułu do czasopisma nie ma automatycznej informacji o możliwości skorzystania z depozytu OA. Program pozwala na publikację bez opłat dla autorów artykułów przyjętych do publikacji w bieżącym roku. Wyjątek stanowią czasopisma będące w Ironclad (nowy system do kontraktów), które informują autora o pokryciu kosztów APC przez instytucję.

Po zrecenzowaniu i zaakceptowaniu artykułu autor otrzymuje email wraz z linkiem do strony danego czasopisma, na której znajdują się formularze niezbędne do przygotowania umowy licencyjnej, w kolejnych krokach należy:

  1. przy publikacji w czasopiśmie hybrydowym należy upewnić się, że została wybrana opcja „Gold Open Access”
  2. wybrać jeden z dwu formularzy w sekcji „Open Access Articles”:
    1. właścicielem praw autorskich jest autor/autorzy publikacji
    2. właścicielem jest pracodawca
  3. wybrać wersję licencji Creative Commons. Wybór licencji jest bardzo ważny w przypadku artykułów, które mają stanowić podstawę rozliczenia grantów np. NCN, który rekomenduje licencję CC BY

Cały proces opisany jest krok po kroku w przewodniku „Step-by-step guide to publishing Open Access in Cambridge Journals”.

Gdzie można uzyskać pomoc w sprawie programu?

Koordynatorem licencji i programu CUP jest firma Ebsco, osoba kontaktowa: Anna Abramowska AAbramowska@ebsco.com.

Emerald

Opłaty i czasopisma objęte programem?

Autor z UEK uprawniony jest do publikowania w ramach programu w tych czasopismach, które subskrybuje Uczelnia – kolekcja Emerald Management oraz znajdujących się na liście czasopism w kolekcjach.

Program pozwala na publikację otwartą na licencji CC BY bez opłat dla autorów określonej liczby artykułów przyjętych do publikacji w bieżącym roku.

Pula nie jest rozdzielona na instytucje i artykuły będą włączane do programu w kolejności przyjmowania artykułów do publikacji. W 2022 r. program obejmuje pulę 33 artykułów.

Jak korzystać z programu?

Autor, który wysyła artykuł do recenzji, wypełnia formularz on-line w systemie ScholarOne – więcej w broszurze:

  1. w rubryce “primary affiliation” wskazuje swoją instytucję (do programu Emerald uprawnia tylko ta afiliacja) i adres email w domenie UEK oraz zaznacza wybór ‘Yes. I want to publish open access’
  2. po akceptacji artykułu Emerald skontaktuje się z autorem w sprawie licencji:
    1. jeśli artykuł będzie uprawniony oraz pula programu nie będzie wyczerpana, to Emerald zaproponuje licencję CC BY (tzw. voucher)
    2. jeśli artykuł nie będzie uprawniony lub pula zostanie wyczerpana to należy wybrać albo bezpłatną publikację w module subskrypcyjnym (Emerald Copyright) lub publikację otwartą na koszt autora.

Autorzy, którzy po akceptacji artykułu nie dostali z Emerald propozycji włączenia do programu, mogą zgłaszać się do ICM na adres wbn@icm.edu.pl załączając aktywny link DOI do artykułu lub numer ID oraz stronę/y z tytułem, autorami i afiliacjami z zaakceptowanego manuskryptu.

Po wypełnieniu i złożeniu formularza przez autora, artykuł jest kierowany do zatwierdzenia publikacji w ramach programu przez koordynatora, a po zakończeniu procesu autor otrzyma wiadomość email z potwierdzeniem, że artykuł zostanie opublikowany w otwartym dostępie.

Gdzie można uzyskać pomoc w sprawie programu?

Autorzy korzystający z programu mogą uzyskać pomoc na każdym etapie publikacji w Emerald pod adresem APC@emerald.com. Informacja o programie jest także dostępna na stronie wydawcy.

Oxford  University Press

Opłaty i czasopisma objęte programem?

Program obejmuje 352 czasopisma hybrydowe OUP (uwaga: lista zawiera również czasopisma, które nie są włączone do programu, patrz opis w 4. kolumnie). Wydawca zastrzega sobie prawo do zmian w liście tytułów objętych programem, aktualna lista znajduje się na stronie wydawcy. W 2022 r. dostępna jest pula 70 artykułów. Pula nie jest rozdzielona na instytucje i artykuły są włączane do programu w kolejności przyjmowania artykułów do publikacji.

Jak korzystać z programu?

Po zaakceptowaniu artykułu do publikacji:

  1. trzeba zalogować się na platformie OUP i wypełnić formularz on-line
  2. wybrać licencje CC. Wybór licencji jest bardzo ważny w przypadku artykułów, które mają stanowić podstawę rozliczenia grantów np. NCN, który rekomenduje licencję CC BY
  3. następnie zaakceptować warunki licencji
  4. aby artykuł mógł być zaliczony do programu należy wybrać "ICM Consortium"
  5. na koniec potwierdzić swoje dane adresowe i podać szczegóły finansowania badań
Ważne, aby posługiwać się adresem email z domeny instytucji uczestniczącej w programie, co gwarantuje, że system automatycznie prześle zapytanie o weryfikację artykułu do administratora konsorcjum.

Dokładne omówienie kroków znajduje się w przygotowanej przez wydawcę instrukcji.

Gdzie można uzyskać pomoc w sprawie programu?

Osoba kontaktowa: Anna Abramowska AAbramowska@ebsco.com.




Pomoc w publikowaniu (nie tylko otwartym) mogą stanowić również granty wewnętrzne UEK:

Granty wewnętrzne UEK





Przydatne źródła

Gdzie sprawdzić politykę wydawniczą czasopisma w którym chcesz publikować?

Sherpa Romeo

Sherpa Romeo to bezpłatny serwis, dzięki któremu można zapoznać się z polityką wydawców dotyczącą praw autorskich i zasad open access względem publikowania w konkretnym czasopiśmie. Dzięki serwisowi dowiemy się czy czasopismo jest w pełni otwarte, a jeśli nie to czy mamy prawo opublikować preprint lub postprint np. w uczelnianym repozytorium lub na własnej stronie www. Dodatkowo dowiemy się czy czasopismo jest zarejestrowane w bazie DOAJ.

Serwis obejmuje 3 969 wydawców z całego świata (stan na listopad 2022 r.)

W bazie zarejestrowanych jest 86 wydawców czasopism polskich (stan na listopad 2022 r.)

Jakie dane o czasopiśmie można znaleźć w serwisie:

  1. Tytuł
  2. Numer ISSN
  3. Adres URL do strony www czasopisma
  4. Kto jest wydawcą
  5. Czy czasopismo jest w bazie DOAJ (wraz z linkiem do bazy)
  6. Czy czasopismo pobiera opłaty za publikowanie w czasopiśmie (APC)
  7. Na jakich zasadach publikowana jest:
    • wersja wydawcy: wydawnictwo OA, embargo, licencja, właściciel praw autorskich, gdzie może być publikowane i na jakich warunkach;
    • preprint: embargo, gdzie może być publikowane i na jakich warunkach;
    • postprint: embargo, gdzie może być publikowane i na jakich warunkach.

Czym różni się preprint od posprintu?

Preprint to gotowa wersja dokumentu, która nie przeszła jeszcze etapu przeglądu i recenzji.

Postprint gotowa wersja dokumentu po etapie przeglądu i recenzji, z uwzględnieniem zmian dokonanych w czasie procesu recenzowania (wersja, którą dysponuje autor lub wersja wydawnicza).

Jak wyszukiwać informacje w serwisie?

Wyszukać informacje w serwisie można poprzez tytuł czasopisma, ISSN lub nazwę wydawnictwa. Dodatkowo możemy szukać na liście już konkretnego kraju lub wydawcy.


Jak wyglądają wyniki wyszukiwania?

Na przykładzie czasopisma Entrepreneurial Busines and Economic Review



Jakie informacje są dla nas najważniejsze względem np. rozliczenia projektów NCN:

  • czy czasopismo pobiera opłatę za opublikowanie (wtedy musimy sprawdzić czy czasopismo znajduje się w jakimś projekcie otwartego publikowania w UEK );
  • czy czasopismo jest w bazie DOAJ;
  • na jakich zasadach jest publikowane czasopismo;
  • czy czasopismo stosuje embargo;
  • na jakiej licencji czasopismo publikuje (preferowane CC BY, ewentualnie CC BY ND)
  • czy w razie czasopisma zamkniętego będziemy mogli opublikować postprint lub preprint.

Instrukcja użytkowania

https://v2.sherpa.ac.uk/romeo/resources/user-guide.pdf

Filmiki instruktażowe:

Wprowadzenie - https://youtu.be/Lk1ULk3CKSI
Wyszukiwanie - https://youtu.be/KhoUH786lek
Opis ikon - https://youtu.be/QSW_VOuB7QU
Jak poprawnie zinterpretować politykę wydawcy https://youtu.be/rdwQa1J-Nls

Jak sprawdzić czy wybrane czasopismo spełnia wymogi Planu S czyli czy np. NCN rozliczy nam projekt?

Journal Checker Tool (JCT)

Journal Checker Tool (JCT) - narzędzie, które pozwala sprawdzić, czy czasopismo, w którym zamierzamy opublikować artykuł, oferuje możliwość publikacji w otwartym dostępie, zgodnie z licencją CC BY, bez embarga i czy autorzy mają możliwość zachowania praw autorskich.

Wyszukiwanie polega na podaniu tytułu czasopisma lub numeru ISSN oraz nazwy instytucji finansującej badania i zatrudniającej badacza.

Narzędzie sprawdza, czy ta kombinacja wyszukiwania oferuje jakąkolwiek drogę do zgodności z Planem S (link do naszej strony gdzie jest o Planie S). Jednocześnie sprawdza 4 opcje:

  • czy czasopismo jest w pełni otwarte, zgodnie z Planem S,
  • czy jest ona objęta umową transformacyjną zawartą przez konkretną instytucję (w naszym przypadku najczęściej NCN),
  • czy jest to czasopismo transformacyjne czyli jest w trakcie przechodzenia w całości na Open Access,
  • czy jest to czasopismo subskrypcyjne które zezwala na samoarchiwizację (np. publikowanie postprintu w repozytorium instytucjonalnym).

Jakie wyniki możemy uzyskać i jak je interpretować?

Najbardziej oczekiwanym wynikiem jest potwierdzenie, że czasopismo w pełni spełnia wymogi Planu S.


W momencie kiedy polityka OA będzie zachowana ale trzeba sprawdzić dodatkowe warunki np. licencję na jakiej udostępniane jest czasopismo pojawi się np. komunikat


Wtedy warto dokładnie sprawdzić politykę wydawcy np. w serwisie Sherpa Romeo.

Dodatkowo można zapoznać się ze stroną dotyczącą programów otwartego publikowania w których uczestniczy UEK

W momencie otrzymania np. takich komunikatów trzeba zmienić czasopismo gdyż nie spełnia ono wymogów Planu S.


Przydatne linki:

Film instruktażowy - https://www.youtube.com/watch?v=GzUzeZVA_U8

DOAJ

Baza DOAJ (Directory of Open Access Journals) pozwala na wyszukiwanie otwartych, recenzowanych czasopism naukowych z całego świata.

Indeksuje ponad 18,5 tysiąca czasopism ze 130 krajów. Ponad 12 tysięcy to czasopisma które prowadzą politykę bez kosztowego APC (Article Processing charge).

W bazie można wyszukiwać konkretne czasopismo lub artykuł.

Jeśli chcemy wyszukać czasopismo to szukamy po tytule, numerze ISSN, temacie lub wydawcy.


Jeśli chcemy wyszukać konkretny artykuł to szukamy po tytule, abstrakcie, temacie lub autorze.


Jakie dane o czasopiśmie można znaleźć w bazie:


  1. Tytuł;
  2. Numer ISSN;
  3. Adres URL do strony www czasopisma;
  4. Informację czy czasopismo pobiera opłaty za publikowanie w czasopiśmie (APC);
  5. Kto jest wydawcą;
  6. Na jakiej licencji jest publikowane czasopismo;
  7. Odesłanie do strony wydawcy i najistotniejszych danych takich jak: cele i zakres czasopisma, instrukcji publikowania, Rady redakcyjnej czy zasad recenzowania
  8. Ile trwa proces recenzji i publikowania;
  9. Czy posiada jakiś stały identyfikator;
  10. Zakres tematyczny czasopisma.




Licencje CC

Creative Commons to amerykańska organizacja pozarządowa, która stworzyła własny system licencji i wciąż zajmuje się jego rozwijaniem.

  • Licencje Creative Commons powstały, aby ułatwić dzielenie się w sieci utworami objętymi ochroną prawa autorskiego. Są to gotowe wzory umów licencyjnych. Skorzystanie z licencji z punktu widzenia twórcy polega na oznaczeniu nią swojego utworu, co jest tożsame z udzieleniem każdemu odbiorcy utworu zezwolenia na korzystanie z niego w zakresie określonym w licencji.
  • Licencje są nieodpłatne i niewyłączne, czyli obowiązują każdego, kto korzysta z dostępnego na nich utworu, bez ograniczeń czasowych i terytorialnych.
  • Wszystkie licencje Creative Commons zawierają podstawowy warunek, który zobowiązuje każdego korzystającego do poszanowania praw osobistych autora i oznaczenia źródła pochodzenia utworu. Dodatkowo autor może określić inne warunki korzystania z utworu.

Organizacja Creative Commons umożliwia użycie sześciu głównych licencji. Ze względu na stopień otwartości możemy wyróżnić licencje wolne (1,2) i otwarte (3-6).


1 Licencja CC BY

Licencja CC BY

Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowa – pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu pod warunkiem oznaczenia autorstwa. Jest to licencja gwarantująca najszersze swobody licencjobiorcy.


2 Licencja CC BY-SA

Licencja CC BY

Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowa – pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu tak długo, jak tylko na utwory zależne będzie udzielana taka sama licencja. Jest to licencja używana przez Wikipedię i jej siostrzane projekty.


3 Licencja CC BY-NC

Licencja CC BY

Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowa – pozwala na kopiowanie, zmienianie, remiksowanie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych. Warunek ten nie obejmuje jednak utworów zależnych (mogą być objęte inną licencją, na przykład zezwalającą na komercyjne użycie).


4 Licencja CC BY-ND

Licencja CC BY

Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa – pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu w celach zarówno komercyjnych, jak i niekomercyjnych, pod warunkiem zachowania dzieła w oryginalnej formie (bez tworzenia utworów zależnych np. tłumaczeń).


5 Licencja CC BY-NC-SA

Licencja CC BY

Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowa – pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych, z zastrzeżeniem, że utwory zależne zawsze będą objęte tą samą licencją.


6 Licencja CC BY-NC-ND

Licencja CC BY

Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa – pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych oraz pod warunkiem zachowania go w oryginalnej formie (czyli nietworzenia utworów zależnych). Jest to najbardziej restrykcyjna z licencji.


7 Mechanizm Creative Commons Zero

Licencja CC BY

Przekazanie do Domeny Publicznej (CC O) - to oświadczenie, które informuje o braku ograniczeń prawa autorskiego w stosunku do oznaczonego utworu. zgodnie z którym autor zrzeka się praw autorskich w maksymalnym możliwym zakresie, co oznacza udzielenie przez twórcę bardzo szerokiej licencji, która zezwala na dowolne wykorzystywanie utworu bez wymogu podania autorstwa.
Mechanizm Creative Commons Zero jest szczególnie istotny w odniesieniu do publikowania danych badawczych.





Plan S

Plan S to zestaw wytycznych dotyczących otwartego dostępu do publikacji naukowych. Został opracowany przez cOAlition S - inicjatywę agencji i fundacji finansujących badania naukowe, wspieranych przez Komisję Europejską oraz Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERC). Od samego początku członkiem tej koalicji jest Narodowe Centrum Nauki.

Celem Planu S jest doprowadzenie do tego, aby od 2021 roku wszystkie publikacje naukowe powstałe dzięki środkom pochodzącym z publicznych lub niepublicznych grantów były publikowane w otwartych czasopismach, na otwartych platformach lub były natychmiast udostępniane w otwartych repozytoriach bez embarga czasowego.





Otwarte recenzje naukowe

Otwarta recenzja naukowa (open peer review) jest jednym z elementów otwartej nauki. Polega na otwartej dla każdego wzajemnej ocenie publikacji naukowej. Tożsamość zarówno recenzentów, jak i autorów jest jawna, a treść przygotowanej recenzji jest publicznie dostępna. Dzięki takiemu rozwiązaniu również recenzja podlega kontroli społecznej, co pozwala na przejrzystość całego procesu recenzowania. Wszystkie aspekty cyklu badawczego stają się bardziej przejrzyste.

Jako powody, dlaczego tak przeprowadzana recenzja jest ważna można wymienić:

  • transparentność (ujawnienie tożsamości wszystkich członków procesu)
  • szybkość (przejście od indywidualnych recenzentów do recenzji społecznej przyspiesza cały proces)
  • wiarygodność (wielu recenzentów pozwala na lepszą okazję do zidentyfikowania błędów metodologicznych lub niespójności; Inicjatywy takie jak For better science i Pubpeer wspierają otwartą dyskusję i konstruktywną krytykę artykułów naukowych)
  • konsekwencja (otwarta recenzja pozwala zmniejszyć ryzyko stronniczości)
  • motywacja (przypisywanie publikowanym raportom z przeglądu identyfikatora DOI powoduje, że same w sobie stają się cytowanymi pracami)
  • kontekst (otwarcie pytań recenzentów wraz z odpowiedziami autorów dostarcza cennego kontekstu dotyczącego zastosowanych metodologii i procesów badawczych)

Ci autorzy, którzy korzystają z serwerów preprint dla uzyskania opinii na temat swojej pracy, mogą również skorzystać na tym, że ich praca będzie bardziej widoczna dla potencjalnych wydawców. W niektórych przypadkach do autorów, którzy udostępnili wczesne wyniki za pośrednictwem serwerów preprint, zwracały się bezpośrednio czasopisma zainteresowane publikacją ich pracy.