BIULETYN INFORMACYJNY
BIBLIOTEKI GŁÓWNEJ AE W KRAKOWIE
   
    
    Biuletyn Informacyjny nr 28/2006Spis treści


Zbiory MRN w Bibliotece Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie

Transformacja ustrojowa po 1989 r., przeprowadzka Biblioteki Głównej ze starych pomieszczeń do nowego budynku Biblioteki w 1993 r., ogromny napływ nowych, wartościowych wydawnictw z zakresu nauk ekonomicznych i nie tylko, wreszcie komputeryzacja i „inwazja” dokumentów elektronicznych skryły jakby nieco w cieniu część starych zasobów bibliotecznych, na które zarówno dawniej, jak i obecnie rzadko padało światło dzienne.

Mowa o cennych zbiorach Urzędu Statystycznego Miejskiej Rady Narodowej w Krakowie, które BGAE przejęła jeszcze w roku 1963. Są to unikatowe materiały z XIX i XX wieku, uzyskiwane drogą wzajemnych kontaktów (np. na zasadzie wymiany) podwawelskiego grodu z innymi ośrodkami dużych miast państw europejskich. W zbiorze tym, opracowanym do roku 1966 przeważają materiały statystyczne i roczniki, ale wśród nich są także prawdziwe „perełki” wydawnicze. W 1963 r. BGAE wzbogaciła się zatem o 1392 nowe, choć archiwalne tytuły druków ciągłych, 9523 woluminy oraz 1054 dublety czasopism.

W artykule niniejszym pragnę przybliżyć nieco tę interesującą kolekcję potencjalnym czytelnikom i badaczom, równocześnie zachęcając gorąco do lektury i poznania niniejszego księgozbioru. Ponieważ inwentarz ten obejmuje niemal cały świat i wszystkie kontynenty, z konieczności skupię się na niektórych, ciekawszych dokumentach.

Trzonem kolekcji są materiały z dawnego obszaru Austro-Węgier, a zwłaszcza Galicji, które dziś mogą przyciągnąć historyków, cracovianistów czy fanów monarchii habsburskiej, których – w pozytywnym znaczeniu tego słowa, i obecnie w Krakowie nie brakuje. Niemały zasób wydawnictw dotyczy także Niepodległej II Rzeczypospolitej.

Na początek wymienię Księgi Adresowe Krakowa, z których najstarsze pochodzą z lat 1906-1908 (sygn. 3413/P). Uzupełnieniem ich jest Wielka Księga Adresowa Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa oraz Wolnego Miasta Podgórza z 1912 roku (2551/P), znajdująca się w Czytelni Głównej oraz Księga Adresowa Stołecznego Królewskiego Miasta Lwowa z 1904 r. (3416/P). To niezawodne i arcyciekawe źródła informacji o tych ośrodkach miejskich, istniejących jeszcze w ramach c.k. monarchii, niedługo przed wybuchem I wojny światowej. Jest to wręcz kopalnia wiedzy o ludności, zawodach, usługach, przemyśle, transporcie czy kulturze, a nawet reklamie w minionym okresie. Także wykazy dawnych numerów telefonicznych... Czas jak gdyby zatrzymany na kartach starodruku. Ale owe księgi dostarczają nie tylko wrażeń emocjonalnych. Są poważną skarbnicą wiedzy o stosunkach gospodarczych i politycznych, również w odniesieniu do czasów współczesnych.

Ustawodawstwo ówczesne reprezentuje Zbiór Ustaw Prowincyjnych dla Królestwa Galicji i Lodomerii z roku 1838, wydany we Lwowie 1840 r. (sygn. 3735/P). Polski Przegląd Emigracyjny. Czasopismo Poświęcone Sprawom Polskiego Wychodźctwa, wydawane we Lwowie na początku XX wieku, reprezentowane jest w naszych zbiorach za lata 1907-1909 (5198/P). Nie brak i opracowań dotyczących austriackiej policji w rozległej monarchii habsburskiej. Przykładem tego jest pozycja Die Polizeiverwaltung Wien, wydana w 1876 r., poświęcona akurat policji wiedeńskiej (3745/P). Tematyka penitencjarna omówiona jest w Sprawozdaniu z Czynności Dyrekcji Krakowskiego Stowarzyszenia Opieki nad Uwolnionymi Więźniami (3406/P).

Nie lada gratką dla historyków i koneserów parających się badaniem dziejów przemysłu, komunikacji i nowych inwestycji w c.k. monarchii są roczniki Dziennika Ustaw Państwa dla Królestw i Krajów w Radzie Państwa Reprezentowanych (4510/P). To nieocenione źródło zawierające pełne teksty, m.in. koncesji na budowę linii kolejowych w Galicji. Niestety zbiory te są niekompletne, ale brakujące woluminy są do wglądu w Bibliotece Jagiellońskiej, która chyba jako jedyna w kraju posiada jeszcze te opracowania. Sprawozdanie Dyrekcji Miejskiego Muzeum Techniczno-Przemysłowego – Krajowego Instytutu Popierania Rękodzieł i Przemysłu w Krakowie (3220/P) za rok 1911 jest jakby uzupełnieniem tematu. Podobnie jak Przegląd Rękodzielniczy (3733/P) za lata 1912-1919, który - sięgający początków II RP daje nam obraz ówczesnego rzemiosła.

Nie brak i w zbiorach dzieł poświęconych zagadnieniom zdrowia publicznego ówczesnego świata. To, co dotyczy tylko Galicji zapisane zostało w cyklach Sprawozdań c.k . Krajowej Rady Zdrowia o stosunkach zdrowotnych Galicji za lata 1877-1909 (2809/P). Wydawnictwo to uzupełnia Przegląd Lekarski za lata 1897-1917 (5196/P) oraz Rocznik Lekarski za okres 1906-1917 (3613/P). Sprawozdania Stenograficzne z Rozpraw Galicyjskiego Sejmu Krajowego (2807/P) oraz Eisenbahn und Verkehrs Jahrbuch z lat 1912-13 pod red. Rudolfa Hanela (3616/P) to kolejny przyczynek do historii parlamentaryzmu i rozwoju dróg żelaznych i komunikacji Galicji, opisywanych także szeroko w pierwszym wspomnianym dokumencie.
Do zbiorów MRN należy również słynny Kalendarz Krakowski Józefa Czecha (3621/P) za lata 1887-1917, znajdujący się w bibliotece Katedry Historii Gospodarczej AE.

Wśród mnogości materiałów statystycznych pragnę zwrócić uwagę na periodyk przedwojenny, dotyczący Wolnego Miasta Gdańska. Jest to pozycja zatytułowana Danzig – Polen Korridor und Grenzgebiete z 1933 r. , stanowiąca znakomite kompendium wiedzy o stosunkach demograficznych i gospodarczych W.M. Gdańska, które obejmowało poza samym miastem, także obszar doń przyległy (sygn. 4593/P). Nie jest to bynajmniej jedyna pozycja z tego tematu. Danziger Statistische Mitteilungen. Monatsschrifts für Verwaltung, Wirtschaft und Landeskunde der Freien Stadt Danzig 1926-1936 (4594/P) oraz Danziger Statistisches Taschenbuch 1934-1936 (3060/P) uzupełniają te wydawnictwa.

Młode podówczas polskie lotnictwo cywilne doczekało się publikacji pt.: Polskie Linie Lotnicze. Wyniki Eksploatacji 1933-1936 (5201/P). To interesujący przyczynek do badań nad rozwojem tej gałęzi transportu w II RP. Przegląd Statystyczny Miasta Grodna (3734/P) i wydawnictwa GUS-owskie zawierające dane o małżeństwach, urodzeniach i zgonach w poszczególnych województwach międzywojennej Polski dają m.in. dokładny obraz statystyczny kresów. Z wydawnictwami tymi koresponduje inne, także z zakresu demografii Drugiej Rzeczypospolitej: Powszechny spis ludności 1934-1938 (2815/P). Dzieje krakowskich tramwajów wyłuskać można ze Sprawozdań Krakowskiej Miejskiej Kolei Elektrycznej S.A. (2820/P).

Zbiór wydawnictw nie ogranicza się do zaboru austriackiego czy państw ościennych. Zawiera bogate dane statystyczne miast niemal całego świata. Obok Krakowa, Warszawy, Grodna, Kołomyi czy Lwowa jest to Genewa, Genua, Lubeka, Zurych, Glasgow, Berno, Londyn, Liverpool, Drezno, Graz, Berlin, Zagrzeb, Helsinki, Królewiec, Antwerpia, Halle, Hamburg, Lipsk, Luksemburg, Kilonia, Klagenfurt, Magdeburg, Kolonia, Essen, Narva, San Francisco, Stuttgart, Wiesbaden, Szczecin, Wrocław, itd. Są ośrodki municypialne Bośni i Hercegowiny, Nowej Zelandii, Rosji, obu kontynentów amerykańskich, Afryki i Azji. Są dane statystyczne dotyczące demografii, przemysłu, rolnictwa, importu i eksportu z przełomu wieku XIX i XX Kuby, Brazylii, Kanady, Kolumbii, Indii, Algieru, Maroka, Francji, Włoch., Łotwy i wielu innych krajów. Dominują jednakże miasta i kraje niemieckiego obszaru językowego. Przeważająca część zbiorów sięga najwyżej lat 30., są jednak także z pięćdziesiątych. W większości zbiory te czekają na swoich „odkrywców”, a mogłyby doczekać się niejednej wartościowej publikacji z zakresu historii gospodarczej świata i nie tylko.

Roman Garbacik

    Biuletyn Informacyjny nr 28/2006Spis treści
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie | Biblioteka Główna UEK