3(32)/2008

Spis treści:


Wstęp

Najmłodszy Nobel z ekonomii

Google ma już 10 lat!

Google Book Search

Nowe „oblicze” Biblioteki Głównej UEK

„Rola przedsiębiorcy Oskara Schindlera w ratowaniu żydowskich współobywateli Krakowa” – o wystawie w Bibliotece Głównej UEK

Wyprawa Chiny 2008


90 lat temu...

Kraków 90 lat temu, czyli jak odradzała się Polska

90 lat temu... utworzono Główny Urząd Statystyczny


Konferencje:

Lampka szampana jako narzędzie lobbingu – sprawozdanie z międzynarodowego seminarium „Lobbing na rzecz bibliotek”

Annual General Meeting Budapest

The Past, Present, and Future of the Impact Factor and other Tools of Scientometrics - their use in comparing the scientific quality of researchers, journals, institutions and countries

Innowacje oraz zmiany ortograficzne i interpunkcyjne. Szkolenie zorganizowane przez Bibliotekę Analiz Sp. z o.o. 23 października 2008 roku

Technologie informacyjne istotnym czynnikiem promocji kultury i szerzenia pluralizmu kulturowego - warsztat projektu MOSAICA – zarządzanie zasobami dziedzictwa kultury żydowskiej


Staże zawodowe:

Sprawozdanie ze stażu zawodowego w Bibliotece Głównej Akademii Pedagogicznej w Krakowie

Staż zawodowy w Bibliotece Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej

Praktyka zawodowa w Bibliotece Uniwersytetu w Umeå

Wyjazd szkoleniowy do Biblioteki Uniwersyteckiej w Ratyzbonie


Nowości:

Czasopisma turystyczne w zbiorach Biblioteki

Najnowsze publikacje w zbiorach Centrum Dokumentacji Europejskiej

Nowości Biblioteki Depozytowej Banku Światowego

Nowości Biblioteki Depozytowej IMF

Nowości Biblioteki Depozytowej EBOR


Protokół z zebrania Rady Bibliotecznej w dniu 17 listopada 2008 r.

Czy wiesz, że...

Wyciągnięte z sieci

Najmłodszy Nobel z ekonomii

PAUL KRUGMAN, Stany Zjednoczone

Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii w 2008 r.
"za analizę wzorów handlowych i lokalizacji działalności gospodarczej"

Podstawowe fakty z życia i działalności

Paul Robin Krugman urodził się 28 lutego 1953 roku Long Island w stanie Nowy York. Wywodził się z rodziny żydowskiej. Ukończył Uniwersytet Yale, doktoryzował się na Massachusetts Institute of Technology (MIT). Co ciekawe, w bardzo młodym wieku w latach 1982-83 był członkiem Rady Doradców Ekonomicznych prezydenta - wówczas Ronalda Reagana. Od 2000 roku jest profesorem ekonomii i stosunków międzynarodowych Uniwersytetu Princeton, specjalistą w dziedzinie handlu zagranicznego. Uczony jest autorem wielu prac naukowych i dziennikarzem New York Times’a. Jest żonaty. Jego żona Robin Wells jest pracownikiem naukowym tej samej Uczelni.[1] [2]

Nobel za badanie handlu na świecie

Krugman to uczony, który nie tylko jest obserwatorem światowej gospodarki, ale także naukowcem zaangażowanym w budowanie nowego ładu XXI wieku - podkreślił Tadeusz Kaczmarek w Nowym Życiu Gospodarczym.[3] Krugman zajmował się takimi zjawiskami jak wolny handel, globalizacja czy rozwój miast. W swoich pracach na przełomie lat 70. i 80. wykazał, że produkty mogą być tańsze, jeśli produkowane są w dużych ilościach przez wyspecjalizowane firmy (teoria ekonomii skali). Jest autorem teorii tłumaczącej przyczyny światowej urbanizacji. Za opracowanie tzw. Nowej Geografii Ekonomicznej – teorii wyjaśniającej m.in. zjawiska związane z procesem globalizacji otrzymał w 2008 roku Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii. Laureat zintegrował różne dotąd dziedziny badań handlu międzynarodowego i geografii ekonomicznej – co wskazano w uzasadnieniu.[4] Jego teoria dotycząca lokalizacji działalności gospodarczej mówi m.in. o czynnikach, które wyznaczają korzystne i niekorzystne dla tej działalności obszary geograficzne. Wyjaśnia przewagę, jaką ma dany obszar geograficzny nad innymi. Do tych czynników należą m.in. jakość i wydajność pracy, koszty transportu i komunikacji, zakres interwencjonizmu państwowego, czy stan infrastruktury gospodarczej.

Oprócz kontynuacji swoich badań naukowych zajął się też pisaniem książek i felietonów w prasie branżowej i codziennej. W Polsce dostępne są jego podręczniki do ekonomii międzynarodowej i międzynarodowych stosunków gospodarczych. Noblista jest znany w Polsce m. in. dzięki podręcznikowi International Economics: Theory and Policy (Ekonomia międzynarodowa. Teoria i praktyka), których współautorem jest również Maurice Obstfeld. Znana jest również popularna książka o światowej gospodarce pod tytułem The Return of Depression Economics (Wracają problemy kryzysu gospodarczego) opublikowana w 2000 roku. Paul Krugman przewidział wówczas dramatyczne zdarzenia kryzysu finansowego 2008 roku. Wskazał trafnie źródła i przyczyny tej katastrofy. Przedstawiając fakty, posługuje się nie tylko teorią, ale też sięga po "literaturę faktu", co czyni książkę szczególnie atrakcyjną dla czytelnika nieprzygotowanego do studiowania dzieł ekonomicznych - podkreśla Witold Gadomski w swojej recenzji.[5]

Paul Krugman jest dzisiaj uznawany za jednego z najbardziej wpływowych ekonomistów na świecie. Na łamach dziennika New York Times, publikuje regularnie felietony na bieżące tematy ekonomiczne. Znany jest ze swoich analiz kryzysów finansowych na świecie, a także krytyki zbyt ryzykownych posunięć funduszy inwestycyjnych i polityki prowadzonej przez administrację George'a Busha. Kiedy Królewska Szwedzka Akademia Nauk nagodziła Krugmana Nagrodą Nobla pojawiło się na stronach internetowych portali wiele pozytywnych komentarzy. „Krugman jest świetnym popularyzatorem ekonomii; nie należy do akademików zamkniętych w wieży z kości słoniowej" - powiedział profesor Andrzej Wojtyna, członek Rady Polityki Pieniężnej. [6] [10] Zaznaczył, że jako jeden z pierwszych ekonomistów wniósł duży wkład w interpretację kryzysów walutowych. W czasach obecnego kryzysu na rynkach krytykuje plany pomocowe rządów dla instytucji finansowych, twierdząc, że na niewiele się zdadzą. Maciej Grabowski, ekonomista Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową w wywiadzie dla Gazety Wyborczej podkreśla, że ceni Krugmana i słusznie otrzymał on Nagrodę Nobla, "tym bardziej, że jest to ekonomista, który nie unika trudnych tematów i włącza się w bieżącą debatę" np. dotyczącą kryzysu ekonomicznego. [7] [10] Również główny ekonomista Business Centre Club profesor Stanisław Gomułka ocenia, że nagroda nie jest zaskoczeniem, a prace Krugmana są znane i bardzo szanowane.[8] [10]

Dzisiaj Paul Krugman oraz Joseph Stiglitz (laureat Nagrody Nobla z 2001 r.) otwarcie obwiniają Greenspana o to, że to on właśnie mógł zapobiec kryzysowi, jaki dotyka dzisiaj światową gospodarkę, ale tego nie zrobił. Zdaniem Krugmana obecna sytuacja jest bardzo niepokojąca i zapowiada długotrwałą recesję. Powtarza się schemat, jaki miał miejsce podczas załamania w Azji w latach 1997-98. [9] Należy wspomnieć, iż Krugman przed kryzysem finansowym z 1997 r. ostrzegał, że azjatyckim gospodarkom grozi spowolnienie wzrostu PKB. Był zaciekłym krytykiem administracji Busha. Zarzucał jej doprowadzenie do nadmiernego deficytu budżetowego oraz "pogłębianie przepaści" między biednymi a bogatymi Amerykanami. Wskazywał, że polityka rządu USA może doprowadzić do dużego kryzysu gospodarczego.

W 2007 r. wydał książkę The Conscience of a Liberal (Sumienie Liberała). Zajął w niej stanowisko wobec republikańskiego senatora Barry'ego Goldwatera, który w 1960 roku opublikował książkę The Conscience of a Conservative. Krugman przedstawił w niej argumenty ekonomiczne, polityczne, historyczne i psychologiczne, pokazujące negatywne strony koncepcji republikańskiej. W ten sposób określił się politycznie i do dzisiaj jest konsekwentny w swoich poglądach. [3] [11] Jego sympatie znajdują się po stronie demokratów i ma on nadzieję, że po ich wygranej w USA „będzie można wprowadzić powszechne ubezpieczenia zdrowotne, dokonać cofnięcia bushowskiej obniżki podatków, umocnić pozycję związków zawodowych i podnieść płace minimalne”.

Na zakończenie warto wspomnieć, iż Nagroda Nobla w dziedzinie ekonomii jako jedyna spośród wszystkich pozostałych nie została przewidziana w testamencie fundatora. Jest to Nagroda Banku Szwecji w dziedzinie nauk ekonomicznych dla uczczenia pamięci Alfreda Nobla (The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel). Ufundował ją w 1968 roku Centralny Bank Szwedzki (Sveriges Riskbank) z okazji 300-lecia swojego istnienia, a Komitet do spraw Nagrody Nobla wyraził zgodę na tę inicjatywę i od 1969 roku systematycznie takie wyróżnienie przyznaje. Jest to najbardziej prestiżowa nagroda, jaką można przyznać ekonomiście. Z racji nazwy i intencji została przyjęta do "noblowskiej rodziny" nagród. Laureaci Nagrody Nobla za działalność w sferze ekonomii otrzymują - podobnie jak nagrodzeni z innych dziedzin - nagrodę z rąk króla Szwecji na wspólnej uroczystości 10 grudnia, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla.

W celu przybliżenia sylwetek laureatów Nagrody Nobla warto zajrzeć na oficjalną stronę Fundacji Nobla, a także Archiwum Internetowe Nagrody Nobla Nobel Prize Internet Archive. Istnieje również możliwość zapoznania się z historycznym testamentem Alfreda Nobla oraz z jego życiorysem.

Wskazania Komitetu Nagrody z ekonomii Szwedzkiej Akademii Nauk w Sztokholmie są okazją do sprawdzenia i uzupełnienia zawartości zasobów bibliotecznych o prace, uznane jako reprezentujące ważny nurt we współczesnej ekonomii. W Bibliotece Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie informacja o tym szczególnej wagi zbiorze jest wyodrębniona w postaci bibliograficznej bazy danych NOBLIŚCI. Jak co roku, tak i tym razem, wykaz posiadanych przez Bibliotekę publikacji laureatów tzw. Nagrody Nobla z ekonomii, został w październiku 2008 roku zaktualizowany o prace tegorocznego laureata. Baza NOBLIŚCI w całości oparta jest o zbiory Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, zarówno drukowane jak i elektroniczne. Znaleźć w niej można opisy bibliograficzne: wydawnictw zwartych (książek), artykułów z czasopism oraz prac w wydawnictwach zbiorowych autorstwa laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, jak również opisy bibliograficzne publikacji im poświęconych. Baza zawiera źródła wielojęzyczne.

Zachęcamy także do skorzystania z baz ProQuest oraz EBSCO, gdzie można zapoznać się z wieloma (przeważnie) pełnotekstowymi publikacjami noblistów, dostępnymi on-line (dostęp do baz tylko na terenie Kampusu Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie).

Lucyna Janas

Literatura cytowana:

[1] Wikipedia. The Free Encyklopedia. [Dokument elektroniczny] Dostęp on-line   [Powrót]

[2] Wikipedia. Wolna Encyklopedia [Dokument elektroniczny] Dostęp on-line   [Powrót]

[3] Kaczmarek Tadeusz T.: Nowoczesny i krytyczny, Nowe Życie Gospodarcze 2008, 19.10.2008, nr 19, s. 12.    [Powrót]

[4] Nobel Prize Committee 'Information for the Public’ [Dokument elektroniczny] Dostęp on-line   [Powrót]

[5] Gadomski Witold: Paul Krugman, „Wracają problemy kryzysu gospodarczego” – recenzja Witolda Gadomskiego z 2001 r. [Dokument elektroniczny] Dostęp on-line   [Powrót]

[6] Wojtyna Andrzej: Krugman to świetny popularyzator ekonomii. [Dokument elektroniczny]. Dostęp on-line   [Powrót]

[7] Grabowski Maciej: Krugmanowi zawdzięczamy nową geografię ekonomiczną. [Dokument elektroniczny]. Dostęp on-line   [Powrót]

[8] Gomułka Stanisław: Krugman to ekonomista poszukujących reform [Dokument elektroniczny] Dostęp on-line   [Powrót]

[9] Teraz oni. Rynki Zagraniczne 23 października 2008, nr 42-43 (7668) s. 19.   [Powrót]

[10] Nobel ekonomiczny nisko upadł? [Dokument elektroniczny]. Dostęp on-line   [Powrót]