Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 2(38)/2011
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 2(38)/2011
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Wielki dzień – jak co roku – wręczenie Nagród Nobla

Ja niżej podpisany, Alfred Nobel, oświadczam niniejszym, po długiej rozwadze, iż moja ostatnia wola odnośnie
majątku, jest następująca. Wszystkie pozostałe po mnie, możliwe do zrealizowania aktywa, mają być rozdysponowane
w sposób następujący: kapitał zostanie przez egzekutorów ulokowany bezpiecznie w papierach, tworzących fundusz,
którego procenty każdego roku mają być rozdzielone w formie nagród tym, którzy w roku poprzedzającym
przynieśli ludzkości największe korzyści.[...]

(Alfred Nobel, 27 listopada 1895)

Co roku w Sztokholmie 10 grudnia, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla odbywa się wręczenie Nagród Nobla. Pierwsza uroczystość wręczenia nagród odbyła się w Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie w 1901. Warto wspomnieć, iż pokojową nagrodę Nobla otrzymali wtedy Jean Henri Dunant, założyciel Czerwonego Krzyża i Frédéric Passy. Od 1902 nagrody są formalnie przyznawane przez króla Szwecji. Każdy z laureatów otrzymuje złoty medal i dyplom honorowy. Nagroda Nobla ma także wymiar finansowy. Laureat otrzymuje znaczną kwotę pieniężną (obecnie 10 milionów koron szwedzkich, czyli około 4,5 miliona złotych), aby mógł kontynuować swoje badania lub prace bez konieczności zabiegania o fundusze. Nagroda Pokojowa jest wręczana w Oslo przez przewodniczącego Komitetu Nobla norweskiego parlamentu w obecności króla i królowej Norwegii.

Do administrowania majątkiem Alfreda Nobla, w celu wypełnienia jego testamentu została powołana w 1900 roku Fundacja Nobla. Stanowi bazę materialną dla instytucji powołanych do przyznawania Nagród Nobla. Fundacja przyznaje 5 rodzajów nagród, których laureaci są wybierani w każdym roku przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk (fizyka i chemia), Królewski Karoliński Instytut Medyczno-Chirurgiczny (fizjologia lub medycyna), Akademię Szwedzką (literatura) oraz Norweski Komitet Noblowski (Nagroda Pokojowa). Fundacja reprezentuje instytucje noblowskie na zewnątrz. Zajmuje się także stroną informacyjną związaną ze swoją działalnością oraz organizacją i aranżacją ceremonii wręczenia nagród. [1]

W testamencie Alfred Nobel nie wspomniał jednak o nagrodzie dla ekonomistów. Jest to jedyne wyróżnienie przez niego nie ustanowione, ale uznawane na całym świecie na równi z innymi. Oficjalnie nosi nazwę Nagrody Banku Szwecji w Dziedzinie Nauk Ekonomicznych im. Alfreda Nobla. Została ustanowiona w 1968 roku dla uczczenia 300-lecia powstania Banku Szwecji; po raz pierwszy przyznano ją rok później. Jednakowe dla wszystkich nagród kwoty pieniężne są wypłacane przez Fundację Nobla, jednak sponsorem nagrody w dziedzinie nauk ekonomicznych jest Bank Szwecji, który co roku zasila konto fundacji odpowiednią sumą.

Kim był Alfred Nobel

Alfred Nobel

Alfred Bernhard Nobel (urodził się w 21 października 1833 roku w Sztokholmie, zmarł w San Remo 10 grudnia 1896 roku) był szwedzkim chemikiem, wynalazcą, przedsiębiorcą, pisarzem i filantropem. Wychował się w rodzinie o dużych tradycjach technicznych. W wieku 16 lat pragnął zostać pisarzem lecz ojciec skusił go dłuższym pobytem naukowym za granicą do rezygnacji z kariery pisarskiej. Kiedy ojciec prowadził interesy w Rosji jako producent broni na potrzeby armii rosyjskiej, młody Alfred studiował w tym kraju chemię. Pracował również w rodzinnym przedsiębiorstwie, udoskonalając projekty min morskich i torped. Bankructwo przedsięwzięcia spowodowało powrót Alfreda do Szwecji, gdzie skoncentrował się na technologiach produkcji materiałów wybuchowych. W fabryce Alfreda Nobla podczas wytwarzania nitrogliceryny doszło do wybuchu, w którym poniósł śmierć jego brat i kilku pracowników. Skłoniło go to do poszukiwania materiału wybuchowego bardziej bezpiecznego - okazał się nim dynamit, który opatentował w 1867 roku. Produkcja dynamitu zapoczątkowała wielką fortunę Nobla. Posiadał ponad dziewięćdziesiąt fabryk i laboratoriów w 20 krajach oraz ponad 355 patentów. Był członkiem Instytutu Królewskiego w Londynie, Towarzystwa Inżynierów Cywilnych w Paryżu i Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk w Sztokholmie.

Alfred Nobel zgromadził spory majątek. Bardzo duża jego część pochodziła z interesów robionych w oparciu o środki wybuchowe więc bywał traktowany przez otoczenie jako wytwórca środków niosących śmierć i zniszczenie. Żył samotnie. Łączył w sobie cechy naukowca-odkrywcy, przez długi okres - przemysłowca dążącego do sukcesu a na koniec - osoby zainteresowanej problemami społecznymi i utrzymaniem pokoju na świecie. Uważał, że „... udoskonalenie środków rażenia daje, przy prowadzeniu wojen, większą szansę na ich zakończenie niż wszystkie kongresy pokojowe razem wzięte”. Był także miłośnikiem literatury. Inicjatywa nagradzania osób legitymujących się wybitnymi osiągnięciami staje się zrozumiała w świetle jego poglądów i zainteresowań. W sumie do dziś noblowskim laurem wyróżniono 829 osób i 23 organizacje. Z tego 69 to laureaci w dziedzinie nauk ekonomicznych. Zastanawiające jest, czy Alfred Nobel dziś byłby skłonny do wyróżnienia wybitnych badaczy gospodarki, zważywszy, że wszystkie nagrody ustanowione przez Nobla są przyznawane za osiągnięcia o dużym znaczeniu praktycznym.

Wykorzystane źródła:

  1. Filser Hubert, Za kulisami nagrody Nobla / przeł. Magdalena Ilgmann, Warszawa 2004
  2. http://www.nobelprize.org/alfred_nobel/
  3. http://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/
  4. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/
  5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Nagroda_Nobla

Przypisy:

  1. Zob. http://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/

Lucyna Janas

© 2009 Biblioteka Główna UEK