Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 1(43)/2014
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 1(43)/2014
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Rok Oskara Kolberga

„…W 2014 roku przypada jubileusz 200-lecia urodzin Oskara Kolberga – kompozytora, folklorysty, etnografa – artysty i naukowca zasłużonego dla kultury polskiej i europejskiej. (...) Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przekonany o szczególnym znaczeniu dorobku artysty i naukowca, ogłasza rok 2014 Rokiem Oskara Kolberga" – te słowa Uchwały Sejmu z dnia 6 grudnia 2013 r. zapoczątkowały cykl wydarzeń związanych z przypomnieniem postaci badacza oraz przybliżeniem jego dorobku naukowego. Organizowane wystawy, koncerty, konferencje i spotkania pozwalają poznać źródła naszych tradycji, promują kulturę ludową, a przede wszystkim czynią ją obecną. Przy tej okazji warto powiedzieć kilka słów o Kolbergu, a w szczególności o jego pasji i dorobku będącym owocem poszukiwań całego życia oraz zajrzeć do publikacji wydanych w roku jubileuszowym, skorzystać z szerokiej prezentacji dorobku Kolberga na stronach internetowych.

Oskar Kolberg

Oskar Kolberg urodził się w 1814 r. w Przysusze w powiecie opoczyńskim (woj. łódzkie). Pomimo, iż pochodził z rodziny o korzeniach cudzoziemskich, niemiecko-francuskich, od najmłodszych lat wychowywany był w poczuciu patriotyzmu, miłości do nauki, muzyki i kultury ludowej. W 1820 roku rodzina zamieszkała w Warszawie, a ich dom związany z ówczesnym środowiskiem naukowym, artystycznym, odwiedzany był przez wybitnych przedstawicieli świata nauki i sztuki, m.in. przez Kazimierza Brodzińskiego, Józefa Elsnera, Mikołaja Chopina, Samuela Linde. W 1823 O. Kolberg rozpoczął naukę w Liceum Warszawskim pobierając jednocześnie edukację muzyczną, uczył się gry na fortepianie i kompozycji. W tym okresie miał możliwość śledzenia początków twórczości Fryderyk Chopina, której miłośnikiem pozostał do końca życia. Po powstaniu listopadowym, gdy Liceum zostało zamknięte, pracował w kantorze bankowym, a w 1835 wyjechał od Berlina by pobierać nauki w Akademii Handlowej. Kontynuował również studia muzyczne. W roku 1836 Kolberg debiutował jako kompozytor, ukazała się drukiem ballada Talizman, jednak głównym jego źródłem utrzymania było udzielanie lekcji gry na fortepianie. W 1841 roku podjął posadę w banku, od 1845 był księgowym w Zarządzie Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, w latach 1857-1861 pracował w Dyrekcji Dróg i Mostów Komisji Skarbu. Praca zawodowa nie przeszkodziła mu w pracy kompozytorskiej. Utwory Kolberga z lat 1848-59 to: Nasze sioła, Mazur bez słów oraz muzyka do dzieł dramatycznych: Janka spod Ojcowa Jana Kantego Gregorowicza, Wiesława Seweryny Duchińskiej-Pruszakowej i Króla pasterzy Teofila Lenartowicza. Ostatnie dzieło zostało wystawione w Teatrze Wielkim w 1859 roku. Powstały też wówczas mazurki i kujawiaki nawiązujące do motywów ludowych.

Oskar Kolberg

Obok pracy zawodowej i kompozytorskiej był „zbieraczem” pieśni i melodii ludowych, rok 1839 uznaje Kolberg za datę wyjściową swej pracy etnograficznej, prowadzonej przez resztę życia i widocznej w jego publikacjach. W latach 40-tych opublikował pierwsze zbiory pieśni ludowych, uzupełnione o opracowany przez siebie akompaniament fortepianowy. Duży prestiż przyniosło Kolbergowi wydanie w 1857 r. zbioru ponad 400 pieśni i melodii tanecznych Pieśni ludu polskiego. W 1867 r. ukazała się pierwsza część dzieła Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce. Seria I. Sandomierskie. Był to początek publikowania monografii regionalnych, malujących obraz ówczesnej ludowości.

W latach 70-tych Kolberg przeniósł się z Warszawy na ziemię krakowską. Zamieszkał pierwotnie w Mogilanach, następnie w Modlnicy, a u schyłku życia w Krakowie. Autonomia Galicji, swobodny rozwój nauki i kultury stworzyły Mu dogodne warunki pracy. Szybko zyskał uznanie, został członkiem Akademii Umiejętności, a nieco później przewodniczącym Sekcji Etnograficznej Komisji Antropologicznej tejże Akademii. W 1878 r. eksponował swoje dzieła i wyniki badań podczas Światowej Wystawy w Paryżu. Był także jednym z patronów i organizatorów wystawy etnograficznej zorganizowanej w 1880 r. w Kołomyi. Zmarł w Krakowie w 1890 roku. Oskar Kolberg pochowany został na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Za życia Kolberga, w latach 1857-1890, opublikowane zostały 33 tomy dzieła Lud. Jego zwyczaje…” (Pieśni ludu polskiego – t. 1; Sandomierskie - t. 2; Kujawy - t. 3, 4; Krakowskie - t. 5-8; Poznańskie - t. 9-15; Lubelskie - t. 16, 17; Kieleckie - t. 18, 19; Radomskie - t. 20, 21; Łęczyckie - t. 22; Kaliskie - t. 23; Mazowsze - t.24-28; Pokucie - t. 29-33). W latach 60. XX wieku Polska Akademia Nauk rozpoczęła wydawanie kolejnych tomów Ludu.... Obecnie wydaje je Instytut im. Oskara Kolberga, ukazało się już 86 tomów wraz z indeksami i dodatkami. Lud. Jego zwyczaje... zawiera około 12 tysięcy pieśni, 1250 podań, 670 bajek, 2700 przysłów, 350 zagadek, 15 ludowych widowisk i wiele innych dokumentów kultury ludowej.

Oskar Kolberg

Obszar terytorialny badań Kolberga świetnie zaprezentowany został na mapie zasięgów monografii regionalnych - publikowany przez Instytut im. Oskara Kolberga z Poznania, będący placówką naukowo-badawczą i wydawniczą, której zadaniem jest opracowanie i udostępnienie spuścizny swego patrona. Instytut na swojej stronie szeroko prezentuje osobę Kolberga i jego dorobek oraz swoją działalność na rzecz upowszechniana dziedzictwa Kolbergowskiego. Znajdziemy tu również archiwum rękopiśmienne autora oraz zawartość jego Dzieł wszystkich. Strona jest też obecnie bogatym źródłem informacji o wystawach, koncertach, prezentacjach i konferencjach organizowanych Roku Kolberga.

W ramach jego obchodów na Warszawskich Targach Książki prezentowane były dwie publikacje, których współwydawcą obok Instytutu Muzyki i Tańca był Instytut im. Oskara Kolberga: Oskar Kolberg 1814-1890; Agaty Skrukwy oraz Aż tu nagle… Bajki ze zbiorów Oskara Kolberga w opracowaniu Elżbiety Millerowej, z ilustracjami Tomasza Pląskowskiego. Pierwsza z nich stanowi popularno-naukową biografię a druga zawiera wybrane ludowe opowieści utrwalone w XIX wieku przez Oskara Kolberga. Na wspomnianym stoisku targowym można było obejrzeć wystawę Oskar Kolberg – Kompozytor, Folklorysta, Etnograf zrealizowaną przez Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze i Oddział Muzeum Wsi Radomskiej oraz album biograficzny wydany przez Muzeum Wsi Radomskiej - Oskar Kolberg 1814 – 1890.

     
Oskar Kolberg

W szczególny sposób w obchodach roku jubileuszowego zapisał się Tygodnik Powszechny wydając 23 lutego dodatek specjalny Wariacje Kolbergowskie

W tym niezwykłym roku popularyzacji tradycji Oskara Kolberga, liczba wydarzeń, publikacji i artykułów jest ogromna. W śledzeniu ich pomaga strona Roku Kolberga - prezentująca wszystkie wydarzenia. Możemy np. przeczytać o udziale Krakowa w upamiętnianiu rocznicy urodzin etnografa. 3 czerwca, w rocznicę śmierci, na Cmentarzu Rakowickim, w miejscu spoczynku Kolberga, odsłonięto odrestaurowany nagrobek. Obchody pod hasłem „Kolberg - włącz się!“ zaplanowało również Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie, we współpracy z województwem małopolskim. Na Placu Wolnica odbył się maraton głośnego czytania fragmentów Dzieł wszystkich Oskara Kolberga, spacer po „Kolbergowskich Ścieżkach po Krakowie”, warsztaty taneczne z Kapelą Kowalski/Maziarz/Murzynowska oraz występ Adama Struga z zespołem. W związku z obchodami w Operze Krakowskiej wykonana została opera Oskara Kolberga Król Pasterzy a jej transmisję internetową ze spektaklu można było obejrzeć za pośrednictwem oficjalnej strony Roku Kolberga. Również tegoroczna krakowska parada smoków odbyła się pod hasłem Wielki Kolbergowski Zlot Smoków i przybliżyła tradycje ludowe uczestnikom i podziwiającym widzom. Rok Oskara Kolberga i wszystkie wydarzenia, a jest ich ogromna ilość, promuje wiedzę o korzeniach naszej tradycji i czyni ludowość obecną we współczesnej działalności kulturowej.

Katarzyna Ożóg

Bibliografia:

  1. Rok Kolberga. Kultura Wsi: ludzie, wydarzenia, przemiany: kwartalnik popularno-naukowy Centralnej Biblioteki Rolniczej., nr 1/2014, s.131-134.
  2. Stanisław Lam: Oskar Kolberg: żywot i praca. Lwów: Biblioteka Macierzy Polskiej, 1914.
  3. Ryszard Górski: Oskar Kolberg zarys życia i działalności. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1974.
  4. Agata Skrukwa: Oskar Kolberg 1814-1890. Instytutu Muzyki Tańca; Instytut im. Oskara Kolberga, 2014.
  5. Janusz Bernatowicz: Rok Oskara Kolberga. 200. rocznica urodzin. http://www.dziennik.com/publicystyka/artykul/rok-oskara-kolberga.-200.-rocznica-urodzin

Strony internetowe:

  • http://imit.org.pl/uploads/materials/files/TP08_2014-02-23_WarKolb_144dpi.pdf
  • http://orka.sejm.gov.pl/proc7.nsf/uchwaly/1784_u.htm
  • http://tygodnik.onet.pl/wariacje-kolbergowskie
  • http://www.youtube.com/watch?v=zLl9NrAIxnU
  • http://www.youtube.com/watch?v=tC27N0r1gwg
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Lud_%28dzie%C5%82o%29
  • http://budujemydwor.pl/oskar-kolberg-etnograf-zakochany-w-polskim-ludzie/
  • http://culture.pl/pl/artykul/pamietam-zem-mial-mamke-zuske-wiesniaczke-200-lat-kolberga
  • http://culture.pl/pl/artykul/kultura-ludowa-zyje-i-bedzie-digitalizowana
  • http://www.muzeum-radom.pl/oskarkolberg.swf
© 2009 Biblioteka Główna UEK