Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 2(44)/2014
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 2(44)/2014
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Koha - narzędzie open source do obsługi biblioteki naukowej.
III Krakowska Konferencja Bibliotek Naukowych, widziana oczami bibliotekarza-katalogera

W dniach 27-28 listopada br. odbyła się III Krakowska Konferencja Bibliotek Naukowych, która w całości była poświęcona wolnemu systemowi bibliotecznemu Koha. Konferencja została zorganizowana wspólnie przez dwie krakowskie uczelnie Politechnikę Krakowską im. T. Kościuszki (PK) i Krakowską Akademią im A. F. Modrzewskiego (AK) pod patronatem Krakowskiego Zespołu Bibliotecznego (KZB) i EBIB-u oraz przy wsparciu sponsorów: Aleph Polska, EBSCO, ELIBRON.

W pierwszym dniu konferencji uczestnicy zapoznali się z „wynikami badań w zakresie wykorzystania otwartego oprogramowania w polskich instytucjach i przedsiębiorstwach”[1], z trudnym procesem konwersji danych z dotychczasowych systemów (MAK, PATRON, LiberMedia)[2], oraz „czy i jak oprogramowania open source wykorzystywane jest w kształceniu akademickim bibliotekarzy”[3].

Jednym z obszerniejszych punktów programu w tym dniu była trzyczęściowa sesja poświęcona wdrożeniu poszczególnych modułów systemu Koha w bibliotekach obu organizatorów. Należy wspomnieć, iż wdrożenie było możliwe dzięki współpracy obu instytucji, a także wsparciu finansowemu projektu przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Efekty współpracy oraz etapy realizacji projektu przedstawili w swoich wystąpieniach prelegenci z bibliotek PK i KA. Kwestie interfejsu użytkownika, wymagania sprzętowe i programowe, instalacja systemu, współpraca i wymiana danych z innymi systemami i usługami, wprowadziły uczestników w podstawowe zagadnienia związane z systemem[4]. Omówiono moduły Administracji oraz Narzędzia potrzebne w pracy bibliotekarza systemowego[5]. Przedstawiono realizację najważniejszych założeń projektowych. W ramach projektu dopisano moduł Inwentarz, ponieważ Koha nie dawała takich możliwości jakie są wymagane w myśl obowiązującej ustawy (Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 października 2008 r w sprawie ewidencji materiałów bibliotecznych (Dz.U.Nr 205, poz.1283). Zaprezentowano etapy prac związane z przekładem na język polski m.in. instrukcji użytkownika Koha, interfejsu bibliotekarza. Przedstawiono korzyści, szanse, możliwości, problemy i trudności, które generuje Koha Translation Project – narzędzie do tłumaczenia online[6]. Dla chętnych, którzy chcą się włączyć w proces tłumaczenia podano listę e-mailową. Szczegółowo omówiono zagadnienia dotyczące: planowania i kontroli danych budżetowych, zakupu, zamówienia, rejestracji i inwentaryzacji czyli zautomatyzowanego procesu gromadzenia zbiorów[7], gdzie jak widać, jeszcze zostało nadal dużo do zrobienia.

Moduł Katalogowania w każdej z bibliotek wymagał innego podejścia do zagadnienia. W Bibliotece PK najistotniejsze problemy związane były z konwersją danych z systemu TinLib do systemu Koha[8], natomiast w Bibliotece KA mniej uwagi poświęcono lokalnemu katalogowaniu i hasłom wzorcowym, skupiając się na współpracy z Centrum NUKAT[9].

Autorki[10] referatu dotyczącego modułu Czasopism podkreśliły elastyczność systemu, która pozwala dostosować go do potrzeb obu bibliotek, zaznaczając że prace nad poszczególnymi zakładkami wciąż trwają.
Zaprezentowanie modułu Udostępniania oraz OPAC-u było celem kolejnego wystąpienia[11]. Szczególną uwagę zwrócono na realizowanie zamówień, wypożyczeń, prolongat, zwrotów egzemplarzy a także rejestrowanie i obsługę użytkowników.
Możliwości sytemu dotyczące generowania statystyk i raportów były tematem ostatniego referatu[12]. Specyficzne zapotrzebowania obu Bibliotek wykraczały poza ogólne możliwości oferowane przez system Koha, dlatego niektóre statystyki są niestety liczone ręcznie.

Burzliwą dyskusję, zdominowały pytania o skontrum w Koha, o moduł gromadzenia a budżetowanie, o statystyki, o raporty. W większości na te pytania udzielono odpowiedzi, które zapewniały słuchaczy o istniejących w Koha narzędziach do realizacji w/w zadań oraz o trwających pracach.
Nie zabrakło też głosu o aspekt ryzyka za poprawne funkcjonowanie systemu. Przysłowiową „burzę w szklance wody” wywołały pytania: Czy biblioteka wdrażająca wolne oprogramowanie jest gotowa wziąć na siebie takie ryzyko? Jak daleko można pójść z otwartymi systemami np. w finansach uczelni? Kto będzie odpowiadał za błędy? Organizatorzy konferencji starając się odpowiedzieć na zadane pytania zaznaczyli, że są świadomi ciężaru i ryzyka, ale jeśli Biblioteka nie ma możliwości zakupu systemu komercyjnego musi wziąć na siebie taką odpowiedzialność.

W drugim dniu konferencji uczestnicy zapoznali się implementacją systemu Koha w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Szczecińskiego(USz) oraz Bibliotece Politechniki Koszalińskiej. Ta pierwsza, uznawana jest za polskiego pioniera w tym zakresie. W referacie[13] przedstawiono różnice między oryginalną, bazową wersją systemu, a systemem wdrożonym w Bibliotece USz. Dokonano przebudowy całego modułu gromadzenia zgodnie ze specyfiką polskiej biblioteki. Zrezygnowano z raportów dostępnych w Koha, określając je jako nieprzydatne, przygotowano własne formaty dla statystyk. Te zadania można było wykonać dzięki dynamicznemu, kreatywnemu zespołowi informatyków, którego liczba osób wciąż się powiększa (na dzień dzisiejszy szukają kolejnej osoby).

Przyczyny wyboru systemu Koha w Bibliotece Politechniki Koszalińskiej oraz etapy jego wdrażania przedstawił prelegent kolejnego wystąpienia[14]. Omawiając aktualny stan funkcjonowania systemu oraz rozwiązania na przyszłość zaznaczył, że wersja Kohy, na której pracuje Biblioteka przestała być przez nią rozwijana, dlatego na rok 2015 jest przewidziana migracja do nowej wersji.
Jako ostania, głos zabrała przedstawicielka NUKAT[15]. W swoim wystąpieniu poruszyła zagadnienia dotyczące współpracy różnorodnych systemów z Centrum, przedstawiła co Centrum oferuje bibliotekom i co biblioteki partnerskie wnoszą do Centrum.

Panel dyskusyjny to próba odpowiedzi na następujące pytania: Jak połączyć siły? Czy uda się stworzyć konsorcjum, a może stowarzyszenie Kohy? Jak i czy jest możliwa pomoc dla małych bibliotek implementujących system Koha? Czy Uniwersytet Szczeciński – pionier w implementacji Kohy zechce się podzielić swoją pracą? Na niektóre z tych pytań odpowiedź przyniesie przyszłość, to czas będzie sprawdzianem współpracy wszystkich bibliotek Koha.
Referenci i uczestnicy spotkania wielokrotnie zwracali uwagę no słowo „free”, co w tłumaczeniu znaczy bezpłatny, wolny, darmowy itd.... Podkreślali, że nie należy stawiać znaku równości między „wolny” a „darmowy”. Wartością wolnego oprogramowania jest jego otwartość, a więc możliwość dostosowania go do potrzeb konkretnej instytucji. Jednak „wolny” to nie znaczy wcale, że „darmowy”. Dowodem na to, jest między innymi USz, gdzie do prac w zakresie Kohy, mimo użytkowania systemu już od kilku lat, jest potrzebny kolejny informatyk na etacie, a to kosztuje.
„Wolność słowa” to analizowanie, modyfikowanie kodu oraz rozpowszechnianie go, aby pomóc „sąsiadowi”. I tutaj nasuwa się taka myśl, czy ta „wolność”, możliwość dostosowania systemu do własnych potrzeb biblioteki, co jest jego zaletą, nie będzie przeszkodą do dzielenia się swoją zdobyczą z „sąsiadem”. Oczywiście mam na myśli aspekt merytoryczny np. przygotowane rozwiązania w konkretnej instytucji mogą okazać się zbędne w innej. Dlaczego tak myślę? Bo wciąż nie rozumiem dlaczego nie można było skorzystać z tłumaczeń, rozwiązań, przyjętych przez pioniera – Kohy. Dlaczego te dwie krakowskie biblioteki (a także inne) musiały i wciąż muszą rozwiązywać pewne problemy, gdy ktoś je wcześniej rozwiązał?

Mam nadzieję, że to spotkanie pomoże zintegrować środowisko Kohy. Cieszy również fakt, że są biblioteki, które chcą i próbują coś wspólnie robić - dowodem tego jest ta konferencja, która skupiła biblioteki nie tylko wdrażające wolne oprogramowania ale również te, które pracują w systemach komercyjnych.
Bardzo żałuję, że nie uczestniczyłam w warsztatach zorganizowanych w ramach konferencji, ponieważ dla mnie bibliotekarza-katalogera sprawą istotną jest poznanie warsztatu pracy od tzw. „kuchni”. Byłoby to też ciekawe doświadczenie.
Podpisuję się pod słowami przewodniczącej KZB oraz Dyrektora Biblioteki Głównej AGH w jednej osobie, która na zakończenie konferencji powiedziała: „z wielkim zapałem słuchałam czegoś nowego”.

Referaty wygłoszone na Konferencji:

  1. Osiewalska A.: „Postawy polskich przedsiębiorstw i instytucji wobec otwartego oprogramowania: przegląd badań”
  2. Kaczmarek J.: „Koha w działaniu – doświadczenia z migracji i wdrożeń”
  3. Janiak M.D.: „Oprogramowanie open source w kształceniu akademickim bibliotekarzy”
  4. Kopaczka R., Ablewicz J.: „Koha od strony informatycznej i użytkowej”
  5. Łabędzka A., Szczudło I.: „Wdrożenie i przystosowanie otwartego systemu bibliotecznego Koha w Bibliotece Politechniki Krakowskiej”
  6. Stachura L.: „Koha po polsku – prace tłumaczeniowe”
  7. Rosek O., Stachnik K.: „Wykorzystanie modułu Gromadzenie systemu Koha w procesie gromadzenia zbiorów na przykładzie Biblioteki Krakowskiej Akademii im. A.F.Modrzewskiego” , Gorczyca B., Kot P.: Proces gromadzenia i zarządzania zbiorami w Bibliotece Politechniki Krakowskiej w systemie bibliotecznym Koha”
  8. Kraus A., Wilczek R.: „Od TinLib do Koha – dostosowanie zasad opracowania zbiorów zwartych w Bibliotece Politechniki Krakowskiej do wymogów nowego systemu Bibliotecznego”
  9. Rybak A.: „Funkcjonowanie modułu Katalogowania w Koha na przykładzie Biblioteki Krakowskiej Akademii im. A.F.Modrzewskiego”
  10. Bylica A., Dybała J., Gałek H., Jakubiec A.: „Moduł czasopism w systemie Koha”
  11. Bucka M., Mucha J., Bogusz A., Matoga U.: Oddział Udostępniania Zbiorów częścią zintegrowanego systemu Koha – nowe możliwości
  12. Kopaczka R., Ablewicz J.: „Statystyki i raportowania w systemie Koha”
  13. Gankowska U., Poziemski J., Zatorski W.: „Koha w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Szczecińskiego”
  14. Dudzik M.: Koha – czy warto? Krótka historia implementacji w Bibliotece Politechniki Koszalińskiej
  15. Wiśniewska I.: Koha – trzeci stopień wtajemniczenia (komunikat na temat współpracy systemu Koha z katalogiem centralnym)

Barbara Żaba

© 2009 Biblioteka Główna UEK