Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 2(44)/2014
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 2(44)/2014
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

Rok Jana Karskiego

„Historia Jana Karskiego to świadectwo,
że wielkość człowieka mierzy się jego postawą moralną.
Życie jest pełne i ma sens, jeżeli jest podporządkowane
wartościom etycznym. Czyny Karskiego stawiają go
w rzędzie największych bohaterów Polski”
Zbigniew Brzeziński

Na rok 2014 przypada 100 rocznica urodzin niezwykłego człowieka, obywatela Polski i Stanów Zjednoczonych, honorowego obywatela państwa Izrael, prawnika i dyplomaty, historyka, profesora, kuriera i emisariusza władz Polskiego Państwa Podziemnego, świadka Holokaustu, odznaczonego najwyższymi odznaczeniami państwowymi m. in. polskim Orderem Orła Białego, amerykańskim Medalem Wolności oraz izraelskim medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Stulecie urodzin stanowi kulminację czteroletniego programu Jan Karski. Niedokończona misja, objętego Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego i prowadzonego przez Muzeum Historii Polski. Program miał na celu przywrócenie pamięci o czynach i osobie Jana Karskiego. Obejmował konferencje, panele dyskusyjne, wystawy, warsztaty edukacyjne i pokazy filmów organizowane nie tylko w Polsce ale i za granicą. Przy tej okazji warto wspomnieć wybitnego i uznanego Polaka, bohatera, patriotę i orędownika działań na rzecz zrozumienia Polaków i Żydów.

Jan Karski to pseudonim Jana Romualda Kozielewskiego urodzonego w wieloetnicznej Łodzi w 1914 r. Tam kształcił się do czasu gimnazjum w 1931 r. Później studiował w Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie uzyskał w 1935 r. tytuł magistra praw i nauk dyplomatycznych. W ramach służby wojskowej ukończył kurs w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii po czym kontynuował studia w Niemczech, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, a w 1938 r. podjął pracę w służbie dyplomatycznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W 1939 roku stanął w szeregach obrońców Ojczyzny. Wzięty do niewoli sowieckiej, z której zdołał się wydostać, podjął działalność konspiratorską i pełnił funkcję emisariusza władz Polskiego Państwa Podziemnego.

Podczas pierwszej misji w 1940 roku dostarczył polskiemu rządowi (działającemu w tym czasie w Angers we Francji) raport dotyczący sytuacji ogólnej w kraju, zagadnień polityczno-ideowych oraz sytuacji ludności żydowskiej pod okupacją niemiecką. Wrócił z wytycznymi organizacyjnymi rządu przygotowanymi dla przywódców podziemia. Karski zapamiętał najważniejsze informacje i podyktował raporty po dotarciu do celu. Kolejna misja do Francji została przerwana aresztowaniem przez Gestapo, brutalne przesłuchania i obawa wyjawienia tajemnic podziemia doprowadziły go do próby samobójczej, po której został odbity dzięki pomocy Związku Walki Zbrojnej. W 1942 przygotował kolejny raport dla Rządu w Londynie. Przeniknął do getta oraz do niemieckiego nazistowskiego obozu tranzytowego w Izbicy, gdzie był świadkiem przerażających scen dokonującej się zagłady. Kolejna misja naocznego świadka tragedii narodu żydowskiego przekształciła się w kampanię mającą uświadomić światowej opinii publicznej rozmiar zbrodni hitlerowskich na Żydach. Próbował poruszyć sumienia przywódców. Informacje o tragicznym losie narodu żydowskiego, nie skłoniły jednak aliantów do zdecydowanych działań w obronie skazanej na zagładę ludności. Karski odczuł to boleśnie, jako niepowodzenie swojej misji, choć sam wywiązał się znakomicie z nałożonego zadania poinformownia świata o planach zagłady Żydów, gdyż dotarł ze swoimi raportami do przedstawicieli najważniejszych elit brytyjskich oraz amerykańskich.

Swą „niedokończoną misję” kontynuował przez resztę życia, poprzez wykłady, publikacje, jak np. wydaną w 1944 r. książkę o działalności polskiego państwa podziemnego „Story of a Secret State” czy „The Great Power and Poland 1919-1945. From Varsailles to Yalta”,. Wielokrotnie opowiadał o masowej eksterminacji ludności żydowskiej i swoich próbach przekazania światu informacji o hitlerowskich zbrodniach.

Pracował też nad polsko-żydowskim dialogiem, po wojnie ufundował przyznawaną corocznie nagrodę dla twórców przyczyniających się do ukazania polsko-żydowskich związków kulturalnych.

„Karski zmarł 13 lipca 2000 roku, ale jego dziedzictwo przetrwało. Zobowiązuje ono do promowania ducha tolerancji i odpowiedzialności obywatelskiej, sprzeciwu wobec haseł i ideologii totalitarnych, które torują drogę konfliktom, ksenofobii, rasizmowi i antysemityzmowi. Mądrość Karskiego jest drogowskazem dla wszystkich tych, którzy szukają inspiracji i wskazówek, jak działać w najtrudniejszych nawet warunkach, pozostając posłańcami prawdy. Jan Karski - bohater ludzkości - wzywa każdego z nas do stawania w obronie wartości człowieka.” – to przesłanie z wystawy „Jan Karski – bohater ludzkości” (https://www.google.com/culturalinstitute/exhibit/jan-karski-bohater-ludzko%C5%9Bci/QR_UaCtP?hl=pl), przygotowanej przez Dorotę Szkodzińską dla Muzeum Historii Polski, a dostępną na stronie interentowej Google Cultural Institute, której celem jest zachowanie i promowanie kultury w sieci.

Dostęp do wymienionej wystawy zapewnia też oficjalna strona Roku Jana Karskiego 2014 (http://www.jankarski.org/). Znajdziemy tam informacje o programie, publikacjach, wystawach, konferencjach, dniach poświęconych pamięci emisariusza oraz dostęp do wystaw, wywiadów i innych materiałów związanych z osobą Karskiego, przede wszystkim zaś jego bezpośrednią relację o sobie i swojej misji w audiowizualnym dokumencie.

Specjalne miejsce Janowi Karskiemu poświęcił na swych łamach „Tygodnik Powszechny”, (http://tygodnik.onet.pl/rok-jana-karskiego) publikując chronologiczny zestaw ważnych dat z Jego życia, kalendarium roku Karskiego oraz wspomnienia i artykuły poświęcone emisariuszowi. Zamieścił też m.in. rozmowę Michała Olszewskiego z prof. Andrzejem Żbikowskim autorem biografii Karskiego, artykuł „Niełatwy bohater” Magdaleny Rittenhouse o postrzeganiu Karskiego w Stanach Zjednoczonych oraz tekst Agnieszki Sabor przedstawiający osobę Karskiego w kontekście filmu „Shoah” Claude’a Lanzmanna.

Z okazji Roku Jan Karskiego wydawnictwo Znak, przygotowało edycję książki „Tajne Państwo”, opartą bezpośrednio na tekście opublikowanym w 1944 r. Wydane wtedy „Story of a Secret State” trafiło na listę bestsellerów sprzedając się w 360 000 egzemplarzy. Wydanie obecne zawiera klucz umożliwiający identyfikację postaci, które nie mogły się pojawić w pierwotnym tekście pod prawdziwymi nazwiskami. Publikację wzbogacono o dodatkowe materiały: fotografie, artykuły i wywiad z Karskim z 1999 r. oraz wspomnienia o Nim.

Osoba Jan Karskiego mieści w sobie obraz polskiego bohaterstwa, daje lekcję patriotyzmu, staje się moralnym drogowskazem jak przeciwstawić się przemocy i nienawiści. Z takim przesłaniem Muzeum Historii Polski oddało do dyspozycji nauczycieli i uczniów gimnazjów oraz liceów interdyscyplinarny pakiet edukacyjny „Jan Karski i jego czasy” http://karski.muzhp.pl/home.html, w którym również znajdujemy materiały źródłowe, fragmenty książek, wypowiedzi. Przygotowano także gotowe propozycje scenariuszy lekcji multimedialnych z wykorzystaniem materiałów dostępnych w pakiecie. Dla nauczycieli Muzeum Historii Polski przygotowało warsztaty dotyczące omawianych materiałów.

W edukacyjnej i emocjonalnej konwencji utrzymany został Video mapping o Janie Karskim wyświetlany z okazji jego setnych urodzin w Warszawie, na fasadzie Pałacu Staszica. Widowisko multimedialne w niezwykłej formie prezentuje losy emisariusza i jego misję.

Program Roku Karskiego (http://www.jankarski.org/program/kalendarium/not_cached/) był niezwykle bogaty. Ilość wystaw, konferencji, spotkań, publikacji oraz zaangażowanie osób i instytucji stanowi dla nas lekcję tolerancji i mądrego patriotyzmu. Lekcję, która jest jednocześnie ostrzeżeniem przed obojętnością wobec zła, przemocy i totalitaryzmu.

Ławeczka Jana Karskiego w Warszawie aut. Karol Badyna

Bibliografia

  1. Jan Karski: Tajne państwo. Kraków: Znak horyzonty, 2014.
  2. Jan Karski: Polska powinna stać się pomostem między narodami Europy Zachodniej i jej wschodnimi sąsiadami. Łódź: Wyd. Uniw. Łodzkiego, 1997.
  3. Jan Karski: Wielkie mocarstwa wobec Polski 1919-1945: od Wersalu do Jałty. Lublin: Uniw. M. Curie-Skłodowskiej, 1998.
  4. Andrzej Żbikowski: Karski. Warszawa; Świat Książki, 2011.
  5. Jankowski Stanisław: Karski. Raport tajnego emisariusza. Poznań: DW Rebis, 2010.
  6. Drozdowski Marian Marek: Jan Karski Kozielewski 1914-2000. Warszawa; Oficyna Wydawnicza Aspra-JR, 2014.
  7. Jan Karski, Maciej Wierzyński: Emisariusz: własnymi słowami. Warszawa: PWN, 2013.

Strony internetowe:

  1. http://www.youtube.com/watch?list=PLskSDJDNQbHmN3DEChFDzIv4SMv88QR7R&v=u8DJgjjx6SY&feature=player_embedded
  2. http://www.jankarski.org/
  3. https://www.google.com/culturalinstitute/exhibit/jan-karski-bohater-ludzko%C5%9Bci/QR_UaCtP?hl=pl
  4. http://www.msz.gov.pl/pl/p/msz_pl/polityka_zagraniczna/dyplomacja_publiczna/rok_jana_karskiego/
  5. http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Karski
  6. http://karski.muzhp.pl/dlaczego_karski.html
  7. http://www.centrumdialogu.com/
  8. http://instytut-karskiego.org/#home
  9. http://tygodnik.onet.pl/rok-jana-karskiego

Katarzyna Ożóg

© 2009 Biblioteka Główna UEK