Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 1(47)/2016
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 1(47)/2016
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się dwa razy w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

III Ogólnopolska Konferencja Naukowa Od skryptoriów po nowe media,
Warszawa, 6 maja 2016 r.

6 maja 2016 r. odbyła się w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego III Ogólnopolska Konferencja Naukowa zatytułowana Od skryptoriów po nowe media. Konferencję zorganizowało Koło Naukowe IINiSB UW. W zamierzeniu organizatorów wydarzenie i proponowana tematyka miały być formą pożegnania Instytutu z Wydziałem Historycznym, a zarazem początkiem nowego rozdziału w jego historii, jakim jest współtworzenie Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii wraz z Instytutem Dziennikarstwa na początku nowego roku akademickiego 2016/2017.

Przedmiotem obrad były kierunki badawcze w informacji naukowej i bibliotekoznawstwie, a zwłaszcza terminologia i metodologia oraz najnowsze tendencje, szkoły i trendy w tej dziedzinie. Wydarzenie miało na celu interdyscyplinarne spojrzenie na zagadnienia związane z książką, bibliotekami i informacją zarówno w aspekcie historycznym, jak i współczesnym.

W konferencji wzięli udział przedstawiciele instytutów informacji naukowej i bibliotekoznawstwa z całego kraju, doktoranci i studenci zrzeszeni w kołach naukowych oraz bibliotekarze. Obrady zainaugurował i poprowadził Jakub Gruszecki, prezes zarządu Koła Naukowego IINiSB UW. Program spotkania organizatorzy podzielili na pięć sesji tematycznych, w ramach których wygłoszono 21 referatów.

W pierwszej sesji, poświęconej kompetencjom, przedstawiciele Koła Naukowego IINiSB UW zaprezentowali kolejno dwa referaty. Jako pierwsza głos zabrała Sylwia Piekarska, która w wystąpieniu Kompetencje informacyjne i informacyjne kompetencje zdrowotne jako jeden z obszarów badań społecznych bibliologów i informatologów przedstawiła wyniki badań przeprowadzonych w 2015 r. na grupie studentów Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW. Badania dotyczyły informacyjnych kompetencji zdrowotnych studentów. Prelegentka zwróciła uwagę, że większość respondentów, informacji na temat zdrowia szuka w Internecie. Co więcej, podstawowym internetowym źródłem w poszukiwaniach informacji zdrowotnych i materiałów na studia jest dla badanych wyszukiwarka Google. Pocieszające jest to, że do uzyskanych informacji ankietowani podchodzą z ostrożnością, a po diagnozę o stanie zdrowia ostatecznie udają się do lekarza. W Polsce obszar badań nad informacyjnymi kompetencjami zdrowotnymi dopiero się rozwija. Zdaniem S. Piekarskiej, biblioteki mogłyby odnaleźć się w tym obszarze, np. poprzez podjęcie działań w stosunku do osób cyfrowo wykluczonych. Paweł Sypuła skupił uwagę słuchaczy wokół zagadnienia Humanistyki Cyfrowej, omawiając wykorzystanie nowych technologii w warsztacie badawczym humanisty. Dla zobrazowania tematu posłużył się przykładem wyszukiwania XIX-wiecznej korespondencji. Referat E-czytanie, czyli…? – obraz czytelnictwa e-tekstów w polskich mediach, wygłoszony przez Magdalenę Paul z IINiSB UW, poruszał kwestię kompetencji czytelniczych. Autorka podjęła próbę analizy artykułów o e-czytaniu, które ukazały się w wybranych dziennikach i tygodnikach w latach 2010-2014. W wyniku tych badań uzyskała obraz czytelnictwa e-tekstów w prasie codziennej, gdzie dostrzega się zarówno zalety, jak i wady e-książek i e-czytników. W badanym okresie dominuje ocena pozytywna technologii e-czytania, wśród negatywnych opinii występuje np. czynnik strachu przed inwigilacją tego co czytamy. Najczęściej pojawia się pytanie, czy e-book to książka?, a także troska o przyszłość rynku książki, czy wpływ e-czytania na pamięć czytającego. Jako ostatnia w tej sesji wystąpiła Anna Pieczka reprezentująca Uniwersytet Jagielloński. Prelegentka omówiła zagadnienie prawnych kompetencji informacyjnych w badaniach informatologicznych. Kompetencje te odnoszą się do prawników i studentów prawa, dotyczą sprawnego wyszukiwania informacji prawnych, ze szczególnym naciskiem na umiejętności interpretacyjne. Znamienne jest, że prawne kompetencje informacyjne kształtowane są przede wszystkim w Internecie, ponownie przeglądarka Google wymieniana jest jako źródło, gdzie informacji szuka się najczęściej.

Dalsze obrady odbywały się równolegle w dwóch sekcjach. Niżej podpisana uczestniczyła w dwóch sesjach, w których dominowały referaty poświęcone m.in. nowym mediom, e-bookom i wykluczeniu cyfrowemu. Dwa pierwsze wystąpienia należały do przedstawicieli Koła Naukowego IINiSB UW. Sesję otworzyła Marta Nowak referatem E-science, czyli nauka w przestrzeni wirtualnej, w którym scharakteryzowała serwisy naukowe, blogi i e-uniwersytety. Kolejne dwie prelekcje przeniosły słuchaczy w tematykę XIX-wiecznej prasy. Sylwia Kiełek poddała analizie treściowej i jakościowej czasopismo Athenaeum: pismo poświęcone historyi, literaturze, sztukom, krytyce, i.t.d, które ukazywało się w Wilnie w latach 1841-1851. Autorka przedstawiła badane czasopismo jako źródło informacji o sztuce i muzyce w I poł. XIX w. Z kolei Jan Kozakowski z IINiSB UW zwrócił uwagę na problematykę digitalizacji dziewiętnastowiecznej prasy. Prelegent posłużył się przykładem warszawskiego dziennika Echo, ukazującego się w l. 1877-1883. W dalszej części obrad zgromadzeni wysłuchali referatu Piotra Kolmanna (Wojskowa Akademia Techniczna). Było to spojrzenie praktyka na książki elektroniczne poprzez pryzmat ich wad i zalet. Do wad e-booków w porównaniu z książką drukowaną prelegent zaliczył: gorsze zapamiętywanie, wolniejsze czytanie, zmęczenie wzroku, brak fizycznego kontaktu, trudności w robieniu notatek, uzależnienie od elektroniki (i tutaj m.in. pobór prądu, niebezpieczeństwo skasowania, utrudnienia np. poprzez występujące zabezpieczenia, różne formaty zapisu) poza tym, dane można wynieść (kradzieże). Wśród zalet wymienił: fakt sprzyjania ekologii, cenę – są tańsze, mało ważą, zajmują mało miejsca, e-booki można wszędzie wnieść, koszty przechowywania są niższe, a także - możliwość szybkiego przeszukiwania, dużą dostępność darmowych e-booków, brak ograniczeń w nakładzie egzemplarzy, ułatwienia drukowania, kopiowania, są też interaktywne (hiperłącze, odsyłacze) i przede wszystkim, występuje brak ograniczenia objętości. Sesję zamykało wystąpienie trzech przedstawicielek Akademii Pedagogiki Specjalnej im Marii Grzegorzewskiej pt. Reklamy „wczoraj” i „dziś”. Prelegentki na przykładzie trzech marek produktów zanalizowały jak kształtowany był wizerunek M&M’sów, Coca Coli i Lucky Strike na przestrzeni lat.

Ostatnią sesję zainaugurowała Jagoda Rycharska ze Studencko Doktoranckiego Koła Naukowego ePRINT UMK artykułem Źródła dofinansowań działań bibliotecznych przeciw wykluczeniu cyfrowemu. Tytułem wprowadzenia słuchaczy w tematykę wykluczenia cyfrowego prelegentka omówiła jego definicję, przyczyny i formy przeciwdziałania. E-wykluczenie dotyczy dostępu i wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych. W Polsce jego poziom wynosi 64%. W części poświęconej źródłom dofinansowania działań bibliotecznych przeciw wykluczeniu cyfrowemu autorka skupiła uwagę na charakterystyce środków funduszy unijnych, krajowych i regionalnych, które mogą być skierowane do bibliotek i bibliotekarzy. Jako przykłady funduszy unijnych wskazała m. in. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego oraz Program Innowacyjna Gospodarka, z krajowych Program Polska Cyfrowa, Program Infrastruktura i Środowisko i regionalnych Program Wieloletni Kultura +, Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa, Program Rozwoju Bibliotek. Referat na temat odbioru e-booków w bibliotekach wygłosiła Michalina Stopnicka. Przedstawicielka Koła Naukowego IINiSB UW zaprezentowała wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród studentów Uniwersytetu Warszawskiego. Główny trzon ankiety stanowiło pytanie o zalety i wady e-booków. W sumie respondenci wskazali 104 zalety i 36 wad książek elektronicznych. Wśród zalet najczęściej wymieniali: dostępność, oszczędność czasu, miejsca i pieniędzy, wagę książek, legalny dostęp, odporność na zniszczenia, oszczędność papieru, dużą ilość treści o wysokiej jakości. Mało osób wskazywało na takie cechy jak: przeszukiwalność, czy dostosowanie tekstu do ekranów czytników. Wśród wad natomiast: uniedogodnienia podczas korzystania, często występujące kwestie prawne, m.in. piractwo, brak materialnej wersji książki, ograniczenia sprzętowe, niewielka oferta rynkowa, zmiany w bibliotekach. Jeśli chodzi o te ostatnie, studenci myślą, że im więcej e-booków w bibliotekach tym mniej pracy dla bibliotekarzy. Co ciekawe aż 33% badanych nie słyszała o możliwości wypożyczania e-booków w bibliotece. Wnioski: studenci mają pozytywne nastawienie do e-booków, choć dostrzegają także ich wady. Otwarcie przyznają, że nie mają wiedzy jak wypożyczać książki elektroniczne w bibliotece. W związku z tym, prelegentka zaapelowała do bibliotekarzy o skuteczniejsze informowanie o takiej ofercie. Maja Sypniewska, reprezentująca Koło Naukowe Studentów Historii Sztuki UAM, podczas swojej prezentacji Nowe rozwiązania w architekturze bibliotecznej w latach 2013-2016 przedstawiła wybrane przykłady realizowanych projektów bibliotek na świecie. Zwróciła uwagę słuchaczy na ciekawe, jej zdaniem, rozwiązania architektoniczne otwartej przestrzeni bibliotecznej stosowane w Azji i Ameryce Północnej. Szczególnie interesujące wydały się prelegentce takie projekty, jak: Biblioteka Narodowa Izraela w Jerozolimie, biblioteki publiczne w Japonii i na Tajwanie, a wśród europejskich książnic Biblioteka Publiczna w Warnie. Temat wykluczenia cyfrowego kontynuował Wojciech Leszczyński (Studencko – Doktoranckie Koło Naukowe ePRINT UMK), który zamykał obrady wystąpieniem pt. Problem wykluczenia cyfrowego w Polsce. Omawiając zagadnienie poziomu e-wykluczenia polskiego społeczeństwa zaakcentował, że co trzeci Polak jest analfabetą cyfrowym.

Podsumowując, tematyka poruszana w wystąpieniach była bardzo różnorodna. Konferencja przebiegła sprawnie i w przyjaznej atmosferze. Jej dużym atutem była możliwość dyskutowania po każdej prezentacji. Słuchacze chętnie korzystali z tej możliwości, zadawali pytania prelegentom, dzielili się na forum swoimi uwagami i spostrzeżeniami.

Na zakończenie nastąpiło uroczyste rozdanie zaświadczeń wszystkim prelegentom. Organizatorzy zapowiedzieli opublikowanie artykułów w formie publikacji elektronicznej zamieszczonej w Bibliologicznej Bibliotece Cyfrowej.

Bernadetta Gągulska

© 2009 Biblioteka Główna UEK