Ochrona przed spamem - nie otwieraj

nr 1(51)/2018
ISSN 2082-5005
Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej UEK
nr 1(51)/2018
Tradycja wydawania biuletynów informacyjnych w naszej Bibliotece sięga lat siedemdziesiątych XX wieku. Elektroniczny Biuletyn Informacyjny Biblioteki Głównej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie jest kontynuacją Biuletynu Informacyjnego Biblioteki Głównej Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a jeszcze wcześniej "Biuletynu Informacyjnego" drukowanego w latach 1993-1997. Ukazuje się raz w roku. Publikujemy w nim artykuły informacyjne, komunikaty o nabytkach Biblioteki (stałe rubryki nowości), sprawozdania z konferencji, z prac Rady Bibliotecznej oraz ciekawostki.

James Tobin (1918-2002)

James Tobin (1918-2002) amerykański ekonomista, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1981 roku za analizę rynków finansowych i ich powiązań z decyzjami dotyczącymi wydatków, zatrudnieniem, produkcją i cenami. Jeden z najbardziej wpływowych ekonomistów swoich czasów.

Dorastał w czasie Wielkiego Kryzysu, co uczuliło go na sprawy społeczne i wpłynęło na zainteresowanie, problematyką gospodarczą.

Ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Harvarda.

W 1941 r. rozpoczął pracę w rządowej administracji (Office of Price Administration and Civilian Supply and the War Production Board). Po ataku na Pearl Harbor wstąpił do marynarki wojennej, w której pełnił służbę na Atlantyku i Morzu Śródziemnym. Po zakończeniu wojny Tobin powrócił na Harvard i tu w 1947 obronił doktorat. Trzy lata później na Uniwersytecie Yale otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego, a następnie w 1957 roku został mianowany profesorem nauk ekonomicznych.

We wczesnych latach pięćdziesiątych Tobin pracował jako redaktor w dwóch prestiżowych czasopismach ekonomicznych: Econometrica i Review of Economic Studies.

W 1960 jako znany już i ceniony ekonomista został zaproszony przez prezydenta Johna F. Kennedy’ego do Rady Doradców Gospodarczych. Po tym krótkim epizodzie powrócił na uczelnię, gdzie pracował aż do formalnego przejścia na emeryturę w 1988. Nadal jednak wykładał i publikował kolejne książki.

Duży wpływ na jego poglądy ekonomiczne wywarła poznana w czasie studiów praca Johna Maynarda Keynesa Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza, opowiadająca się za interwencją rządu w gospodarkę. Wczesne badania Tobina dostarczyły podstaw teoretycznych dla keynesowskiej teorii makroekonomicznej i pozwoliły mu opracować nowoczesną teorię wyboru portfela i wyceny aktywów, uwzględniającej ryzyko ponoszone przez inwestorów.

Innym osiągnięciem Tobina było sformułowanie tzw. teorii q, „głoszącej, że przedsiębiorstwo inwestuje tak długo, jak długo wartość jego akcji przewyższa koszt zastępowania już zainstalowanych aktywów fizycznych. Współczynnik q wyraża relację tych dwóch wielkości. Pierwszą jest wartość firmy, która odpowiada jej przyszłym zyskom, drugą - koszt zastępowania maszyn, urządzeń, budynków itp., a więc w pewnym sensie wartość funkcjonującego w danej firmie kapitału. Gdy q jest większy od jedności, firma powinna dążyć do rozwoju. Współczynnik q mniejszy od jedności oznacza celowość wyprzedaży części aktywów firmy, czyli uruchomienie procesu dezinwestycji. Obserwacja tego współczynnika pozwala wyciągać zasadnicze wnioski na temat bieżącej efektywności gospodarczej firmy i stanowi podstawę decyzji inwestycyjnych” [1].

W ekonometrii Tobin wprowadził technikę analityczną nazwaną od jego nazwiska tobit.

Najbardziej jednak znanym pomysłem Tobina było zaproponowane przez niego w 1978 roku opodatkowanie operacji na rynkach walutowych, co miałoby zniechęcać do spekulacji na kursach walut. Podatek taki określony początkowo przez Tobina na 1% wartości transakcji, „miał w założeniu być pobierany na poziomie narodowym, na przykład przez bank centralny, a następnie przekazywany do specjalnie utworzonego międzynarodowego funduszu, który, z kolei, rozdzielałby te środki na różne cele” [2]. Mimo, że sens wprowadzenia podatku Tobina był i jest kwestionowany, to jednak wraca on niezmiennie w przy okazji kolejnych kryzysów finansowych.

Wybrane publikacje:

Tobin, James (1941). "A note on the money wage problem". Quarterly Journal of Economics. 55 (3), pp. 508–16.
Tobin, James (1955). “A Dynamic Aggregative Model". Journal of Political Economy. 63.2 (2), pp. 103–15.
Tobin, James (1956). "The Interest-Elasticity of Transactions Demand For Cash". The Review of Economics and Statistics. 38, no. 3, pp. 241–47.
Tobin, James (1958). "Liquidity Preference as Behavior Towards Risk". Review of Economic Studies. 25.1 (2), pp. 65-86.
Tobin, James (1961). "Money, Capital, and Other Stores of Value," American Economic Review, 51(2), pp. 26–37
Tobin, James (1969). "A General Equilibrium Approach to Monetary Theory". Journal of Money, Credit, and Banking. 1.1 (1), pp. 15–29
Tobin, James (1970). "Money and Income: Post Hoc Ergo Propter Hoc?" Quarterly Journal of Economics, 84(2), pp. 301–17.
Tobin, James and William C. Brainard (1977). "Asset Markets and the Cost of Capital". In: Richard Nelson and Bela Balassa, eds., Economic Progress: Private Values and Public Policy (Essays in Honor of William Fellner), Amsterdam: North-Holland, pp. 235–62.
Tobin, James (1977). "How Dead is Keynes?". Economic Inquiry. XV (4), pp. 459–68.
Tobin, (1978). "A Proposal for International Monetary Reform, Eastern Economic Journal, vol. 4(3-4), pp. 153-159.
Tobin, James (1992). "money," The New Palgrave Dictionary of Finance and Money, v. 2, pp. 770–79
Tobin, James, Essays in Economics, MIT Press:
v. 1 (1987) Macroeconomics.
v. 2 (1987) Consumption and Economics.
v. 3 (1987) Theory and Policy.
v. 4 (1996) National and International.
Tobin, James, Golub Stephen S. Golub (1998). Money, Credit, and Capital. Irwin/McGraw-Hill.

Aureliusz Potempa


  1. Mazurek J.: Barometry kryzysu - Wskaźnik Q-Tobin. http://inwestycje.pl/dane_makro/Barometry-kryzysu---Wskaznik-Q-Tobin;54717;0.html
  2. Czyż M.: Ocena podatku od obrotów walutowych (podatku Tobina) w świetle działań antykryzysowych. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Problemy Zarządzania, Finansów i Marketingu, 2010, nr 17, s. 65-73
© 2009 Biblioteka Główna UEK