Bank Światowy a równouprawnienie kobiet i mężczyzn

Wykorzystane bazy danych: katalog WORLD BANK, Open Knowledge Repository, World DataBank

Od 27 stycznia w naszej Bibliotece na 2. piętrze można oglądać wystawę poświęconą Bankowi Światowemu (który obchodzi właśnie 70. urodziny). To dobra okazja żeby  przypomnieć, że przez wiele lat byliśmy Biblioteką Depozytową BŚ, a efektem tej współpracy jest pokaźny zbiór publikacji drukowanych i dostęp do źródeł elektronicznych. To osobna kolekcja ze swoim własnym katalogiem, dlatego jej elementów nie znajdziemy w katalogu komputerowym naszej Biblioteki. Na przykładzie równouprawnienia płci zobaczymy jak się po tym zbiorze poruszać, zajrzymy także do zasobów elektronicznych udostępnianych przez BŚ.

Zacznijmy może od krótkiego co i jak.  W latach 1993-2008 nasza Biblioteka, na mocy porozumienia z Bankiem Światowym, pełniła funkcję biblioteki depozytowej tej instytucji. W praktyce oznaczało to, że otrzymywaliśmy bezpłatnie monografie, raporty, serie wydawnicze, czasopisma oraz dokumenty elektroniczne wydawane przez BŚ, katalogowaliśmy i udostępnialiśmy je wszystkim zainteresowanym. Od 2009 r. BŚ zarzucił program bibliotek depozytowych i poszedł w stronę open access. Od tej pory dostęp do publikacji i danych statystycznych jest możliwy przez specjalne serwisy internetowe, które ewoluowały aby dziś przyjąć postać znanego już czytelnikom bloga serwisu World DataBank oraz Open Knowledge Repository, który to serwis zostanie omówiony kilka akapitów niżej.

Polityka Banku Światowego się zmieniła, a przysłane publikacje pozostały i ciągle można z nich korzystać. Najlepszym narzędziem do przeszukiwania tej kolekcji jest specjalny katalog WORLD BANK. Najszybciej znajdziemy go klikając na stronie głównej Biblioteki zakładkę Katalogi a potem spoglądając na prawą stronę ekranu.

Można też ze strony głównej Biblioteki wybrać zakładkę E-źródła –> Biblioteka Depozytowa WB, jak kto woli. Wygląd katalogu przypomina bazę BazEkon, podobny jest  również sposób poruszania się w tym serwisie. Szukamy publikacji na temat równouprawnienia płci. Najlepiej zatem będzie zajrzeć do indeksu słów kluczowych, po wcześniejszym wybraniu wyszukiwania zaawansowanego.

Wpisując fragment szukanej frazy otrzymujemy wszystkie słowa kluczowe zawierające podany przez nas ciąg znaków. Im będziemy dokładniejsi, tym będzie mniej propozycji, ale bardziej dopasowanych do naszych potrzeb. Wybrane na obrazku powyżej słowo kluczowe dało 25 wyników.

Dla każdego z nich widzimy tylko autora, tytuł i serię wydawniczą, ale wystarczy kliknąć na tytuł, aby dowiedzieć się więcej.

Na podstawie tych informacji powinniśmy być w stanie ocenić, czy chcemy zobaczyć całą publikację, czy też nie. Jeśli chcemy, to musimy odpisać numer sygnatury i podać go dyżurnemu bibliotekarzowi w Oddziale Informacji Naukowej (pok. 310 w budynku Biblioteki). Cała kolekcja jest bowiem pod opieką tego Oddziału i tylko tam można z niej korzystać. Nie można niczego wypożyczyć, ale można kserować i skanować.

Gdybyśmy tu skończyli opowieść o publikacjach na temat równouprawnienia kobiet i mężczyzn w zgromadzonej u nas kolekcji Banku Światowego, to byłaby ona niepełna. Znalezione 25 wyników to publikacje, które zostały opatrzone takim słowem kluczowym, ale nie wszystkie, w których ta tematyka się pojawia. W rzeczonych 25 pozycjach pojawia się w roli głównej, gdzie indziej może również być obecna, chociaż nie jako temat wiodący. Zobaczymy to na naszym przykładzie używając tym razem wyszukiwania prostego.

I tak dla frazy gender otrzymaliśmy 101 wyników. Kwestie płci i równouprawnienia bądź dyskryminacji ze względu na płeć są często jednym z podtematów publikacji, jak w przypadku obrazka powyżej, gdzie głównym przedmiotem analizy jest dostępność szkolnictwa wyższego. Nie zmienia to faktu, że ta publikacja także może być interesująca dla naszych poszukiwań.

Na marginesie dodam że analogiczne katalogi istnieją dla zbiorów zgromadzonych w ramach biblioteki depozytowej Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF) oraz Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR).

Przejdźmy teraz do otwartych zasobów Banku Światowego. Są one dostępne również ze strony głównej Biblioteki, a konkretnie: zakładka E-źródła –> Biblioteka Depozytowa WB –> Open Knowledge Repository lub World DataBank. OKR znajdziemy również w zakładce E-źródła –> Książki oraz E-źródła –> Czasopisma. WDB z kolei również w zakładce E-źródła –> Statystyka międzynarodowa.

Open Knowledge Repository to imponujący zbiór pełnych tekstów książek, czasopism, wydawnictw seryjnych, zeszytów Working Papers oraz różnych raportów. Jeśli chcemy przeglądać, możemy skorzystać z menu po lewej stronie i wybrać opcję Zbiory i kolekcje.

Jeśli jednak szukamy konkretnego zagadnienia, lepiej posłużyć się wyszukiwarką. Na hasło gender equality pojawiło się ponad sześćset wyników. Jeśli życzymy sobie wybrać spośród nich np. tylko książki, wystarczy wybrać stosowną opcję z rozwijanego menu, jak na obrazku.

Kiedy klikniemy w tytuł interesującej nas pozycji, dostaniemy jej dokładny opis, obejmujący zdjęcie okładki, abstrakt, sugerowany sposób cytowania, informacje o licencji, autorach oraz przede wszystkim link do pełnego tekstu w formacie pdf. Trzeba kliknąć w obrazek poniżej, aby zobaczyć dokładnie przykład jednej ze znalezionych książek.

Jeśli potrzebujemy także statystyki dotyczącej równouprawnienia (lub jego braku) kobiet i mężczyzn, warto zajrzeć do omawianego już na blogu portalu World DataBank. Z menu po lewej stronie wybieramy zakładkę Databases…

… a spośród wyświetlonych baz dla naszych poszukiwań idealna będzie baza Gender Statistics. Wygląda ona i działa dokładnie tak samo jak inne bazy z tego portalu (żeby się nie powtarzać – odsyłam do wcześniejszych wpisów o WDB), inne są wyłącznie wskaźniki.

W sumie więc znaleźliśmy chyba wystarczającą ilość materiału do analizy. Poszukując źródeł do swoich prac naprawdę warto pamiętać o Banku Światowym.