Ciekawi cię, ile osób w twojej (lub dowolnej innej) gminie przypada na jedną aptekę, lub ile jest tam osób prowadzących działalność gospodarczą? Może chcesz wiedzieć ile gmina zarabia np. na podatku od nieruchomości albo ile wydaje na oświetlenie ulic, placów i dróg? A może potrzebujesz danych budżetowych i analiz na temat gmin, powiatów i województw, albo chcesz je porównać ze sobą według wybranych parametrów? Z pomocą Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego i bazy MUNICIPIUM to możliwe. Danych jest naturalnie dużo, dużo więcej, a ich wyjątkowość polega na poziomie dokładności – są dostępne zarówno dla dużych miast jak i małych miejscowości.
Bank Danych Lokalnych umożliwia dostęp do danych z następujących kategorii: dochody i wydatki budżetów jednostek samorządu terytorialnego, gospodarka komunalna, gospodarka mieszkaniowa, handel, kultura fizyczna, sport i rekreacja, kultura i sztuka, leśnictwo, ludność, ochrona zdrowia i opieka społeczna, podmioty gospodarcze, podział terytorialny, przemysł i budownictwo, rolnictwo, rynek pracy, samorząd terytorialny, stan i ochrona środowiska, szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe i ponadgimnazjalne, transport i łączność, turystyka, wychowanie przedszkolne oraz do danych z Narodowego Spisu Powszechnego i Powszechnego Spisu Rolnego.
Jak to się robi? Jako przykład niech posłuży nam, znany skądinąd, Szczebrzeszyn. Chcemy wiedzieć ile osób prowadzi tam działalność gospodarczą. Wchodzimy na stronę Biblioteki → E-źródła → Statystyka polska → Bank Danych Lokalnych. Jeśli chcemy informacji o konkretnej miejscowości, najlepiej wybrać opcję „Dla jednostki podziału terytorialnego”.
Jak sami zauważycie, BDL oferuje znacznie więcej możliwości wykorzystania danych. Ja pokazuję tylko jeden ze sposobów – na zachętę. Jeśli będzie wam to potrzebne lub z czystej ludzkiej ciekawości będziecie chcieli coś sprawdzić, szybko zorientujecie się w innych opcjach.
Szczebrzeszyn leży w powiecie zamojskim, w województwie lubelskim. Rozwijamy więc odpowiednie menu aż znajdziemy interesujący nas poziom dokładności. Szczebrzeszyn pojawia się aż w trzech ujęciach. Wszystko dlatego, że jest to gmina miejsko-wiejska i możemy zażyczyć sobie informacji o niej jako o całości, jak również tylko jednej (miejskiej lub wiejskiej) części.
Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej na temat metodologii i Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych , odsyłam do Przewodnika po Banku Danych Lokalnych.
Kiedy wybraliśmy już interesującą nas jednostkę samorządu terytorialnego, pora wybrać szukaną cechę i zakres czasowy.
Kiedy wszystko już zaznaczone jak należy, klikamy Dalej i patrzymy na wyniki. Można je też wyeksportować do Excela.
Na koniec dodam tylko jeszcze, że warto klikać na małe niebieskie ikonki z białą literką „i”. Znajdziecie tam dokładne informacje na temat danych. Dlaczego to ważne? Spójrzcie na obrazek powyżej. Na pierwszy rzut oka wszystko jest ok, ale przyjrzyjcie się liczbom. Suma jednostek w sektorze prywatnym powinna wynieść 609 – ale nie wynosi. Sprawa robi się jasna, kiedy poczytamy wyjaśnienie:
Wspomniane na wstępie informacje o liczbie osób przypadających na jedną aptekę znajdują się w kategorii Ochrona zdrowia i opieka społeczna, wpływy z podatku od nieruchomości i wydatki gminy na oświetlenie w kategorii Dochody i wydatki budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
Przejdźmy teraz do bazy MUNICIPIUM. Jeśli nie chcemy interfejsu po angielsku, możemy go zamienić na polski najeżdżając na zakładkę MyMunicipium (pierwsza z prawej) i wybierając MyAccount, a potem zmieniając English na Polish.
Baza ma wiele interesujących treści, ale my skupimy się na dwóch zakładkach: Bank danych oraz Profile JST (Jednostek Samorządu Terytorialnego). Proponuję zacząć od profili. Ciągle interesuje nas Szczebrzeszyn, zatem rozwijamy menu Profile JST i wybieramy województwo lubelskie.
Baza wyświetla nam listę wszystkich powiatów w wybranym województwie. Jeśli chcemy wejść głębiej i zobaczyć listę gmin, wybieramy obrazek z pierwszą stroną raportu – baza nam go powiększy, kiedy najedziemy na właściwy obszar.
Teraz pozostaje już tylko odnaleźć Szczebrzeszyn i zajrzeć do raportu. Kiedy piszę te słowa, dostępna jest analiza za trzeci kwartał 2011 r. Całość liczy 72 strony i sami zobaczcie, co się tam znajduje:
Analogiczny raport możemy dostać dla powiatu i dla województwa. Nad listą gmin lub powiatów jest informacja o tym, gdzie jesteśmy.
Wystarczy kliknąć na wszystkie aby wyświetliła się lista województw lub lubelskie, aby wyświetliła się lista powiatów w tym województwie (taki wybraliśmy przykład, oczywiście to działa dla każdego województwa 
). Wtedy klikamy na link odsyłający do pliku PDF lub XLS i gotowe.
Dane możemy też uzyskać w inny sposób – wybierając z głównego menu opcję Bank danych i dalej Pobierz dane (XLS). Działa to tak, że określamy województwo, powiat i gminę, zaznaczamy tematy, które nas interesują. Jeśli nie ma szczegółowych danych dla gminy, system wyszuka dla danych powiatu, jeśli nie ma dla powiatu, dostaniemy dla województwa.
Proponuję jeszcze zobaczyć opcję porównania Jednostek Samorządu Terytorialnego. Wybieramy z menu Bank danych i dalej Porównaj JST. Wygląda to tak:
Domyślnie baza wybiera do porównania pięć wskaźników: liczbę mieszkańców (wg tej wartości sortuje, dlatego jest podświetlona na żółto, może sortować wg dowolnej innej), powierzchnię w km kwadratowych, przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto, liczbę osób pracujących oraz liczbę hoteli. Ale oczywiście możemy ustawić swoje wskaźniki – za pomocą ikonki foldera rozwiniemy rozbudowane menu, skąd możemy wybrać interesujący nas parametr.
Żeby być uczciwym, muszę uprzedzić, że nie wszystkie wskaźniki baza nam pokaże, ale i tak możemy z niej wydostać bardzo dużo. Zaletą tego narzędzia jest to, że sami określamy sobie, jakie JST chcemy porównać. Możemy jednak do sprawy podejść jeszcze inaczej i zajrzeć na ranking JST.
Z menu wybieramy Bank danych i dalej Ranking JST. Dostajemy wszystko naraz, czyli województwa pomieszane z powiatami i gminami, ułożone wg liczby ludności. Możemy to jednak łatwo uporządkować do naszych celów.
Wystarczy zostawić zaznaczone tylko te rodzaje JST, które nas interesują i dostaniemy ciekawy materiał porównawczy. Nawigacja po rankingu odbywa się tak samo jak w przypadku porównania dwóch podmiotów, czyli możemy sobie ustawić pięć wskaźników i wg ich wartości sortować wybrany typ jednostek samorządu terytorialnego. Przydatną opcją jest też filtruj według wartości brzegowych (dla wybranej kolumny). Działa to w ten sposób, że określamy dolną i górną wartość wybranego parametru, a system wyświetli tylko te JST, które spełniają to kryterium.
Oczywiście wyniki można wyeksportować – baza pozwala na zapis do pliku xls.